W klasycznym systemie retorycznym i teoretycznoliterackim grecka kategoria enargeia jest jedną z podstawowych metod służących wizualizacji werbalnych przedstawień. Funkcja unaoczniania, traktowana w pismach teoretycznych jako konstytutywna własność kategorii, wyznacza jej określony kontekst w systemie teoretycznym. W retoryce enargeia przynależy do pokazowej odmiany stylu (genus demonstrativum), sytuowana jest wśród tzw. figur […]
Roczne Archiwa: R
949 wpisów
Tren XIX albo Sen wieńczy cykl funeralny poświęcony Orszulce – córce Jana Kochanowskiego (Kochanowski 1972: 5-48; wszystkie kolejne cyt. za tym wyd.). Pobrzmiewają w nim echem wszystkie wcześniejsze motywy oniryczne (Tren II, w.1-6; VII, w.7; XI, w.13-14; XIII, w.5-8; XVI, w.5-8) a 158 ostatnich wersów stanowi podsumowujący akord w strukturze […]
1. Chłopi Istnieje niewiele przekazów źródłowych, które opisują styl życia i warunki zamieszkiwania chłopów polskich z okresu przed uwłaszczeniem. Wiadomo jednak, że przeciętna chałupa chłopska w I połowie XIX w. składała się z sieni, izby kuchennej i komory. Tylko w zamożniejszych chałupach bywały dwie i więcej izb. Na przełomie XIX […]
Compendium ferculorum albo zebranie potraw to pierwsza wydana drukiem i zachowana do dziś polska książka kucharska napisana przez Stanisława Czernieckiego, opublikowana w 1682 roku w Krakowie. Autor opisuje kuchnię magnacką i zwraca szczególną uwagę na zasady organizacji uczt-widowisk, wielkich uroczystości na dworach magnackich. Eksponując swą pozycję magnackiego kuchmistrza wyraźnie jednak […]
Wyspiański wszedł do teatru jako malarz, z czym wiąże się fakt, że także kompozycję dramatu postrzegał malarsko, plastycznie, poprzez linię i kolor. Pogląd autora Wesela, że inscenizowanie dramatu zaczyna się od wyboru barwy – „Jeśli się myśli o teatrze, trzeba zaczynać od kolorów” (Strzelecki 1957: 70) – niesie w sobie […]
Tabaka to nazwa używki silnie oddziałującej na zmysły, głównie: smaku, powonienia oraz dotyku. Zażywana była w trzech formach: tabakę „pito”, czyli palono, wciągano nosem lub – co było najrzadsze – żuto (Brückner 1939: 678-679). „Wiadomości Farmaceutyczne” z końca XIX wieku podawały, że „Zwyczaj palenia liści tytoniowych wprowadzony był w Hiszpanii […]
Kuchnia chłopska w XIX stuleciu, nawet w okresie pouwłaszczeniowym, była bardzo uboga. Urozmaicenie jadłospisu, zwrócenie uwagi na walory smakowe potraw przypadło dopiero na przełom XIX i XX w. Podstawą żywienia była zupa często na bazie dwóch składników: kapusty i ziemniaków. Spożywano ją dwa lub nawet trzy razy dziennie, kolejno na […]
Mianem „czasowniki percepcji wzrokowej” określa się takie czasowniki jak widzieć, zobaczyć, patrzeć i inne o podobnym znaczeniu. W odniesieniu do czasowników percepcyjnych w językach naturalnych przyjmuje się powszechnie rozróżnienie wprowadzone przez Rogersa (Rogers 1971 ), w polskiej literaturze językoznawczej rozpowszechnione przez Grzesiaka (Grzesiak 1983 ) tzw. czasowników stanowych (np. widzieć), […]
Pole semantyczne nazw cech odbieranych dotykiem jest częścią pola semantycznego przymiotników oznaczających cechy fizyczne obiektów. To, jakie leksemy wchodzą w jego skład, było już niejednokrotnie przedmiotem refleksji językoznawców, przy czym można zauważyć znaczne różnice pomiędzy polami wyznaczonymi przez poszczególnych badaczy (por. Pisarkowa 1975: 132-133, Nagórko 1987: 103, Pajdzińska 1996: 125). […]
Tworzenie onomatopei jest jednym z najbardziej bezpośrednich sposobów imitowania doświadczeń sensualnych w języku. Nie dotyczy wyłącznie odwzorowywania zjawisk akustycznych spoza systemu mowy, może być także językowym odtworzeniem innych doświadczeń zmysłowych (wzrokowych, taktylnych, smakowych, związanych z motoryką). Najczęściej, poza słuchowymi, odwzorowaniu podlegają wrażenia związane z ruchem. Do onomatopei zaliczyć można także […]