Polisensoryczność jest cechą wielu ludzkich doświadczeń, nie może jej zabraknąć w doświadczeniu podróżniczym. Co więcej, sytuacja podróży intensyfikuje doznania zmysłowe, a zatem – i aktywność narządów zmysłów. Każdy z młodopolskich podróżników odbierał świat wszystkimi zmysłami. W zależności od osobistych predyspozycji poznawczych zmysły sekundarne (słuch, smak, węch, dotyk) były bardziej aktywne […]
XX wiek
246 wpisów
Podróżnik okresu Młodej Polski, zwłaszcza ten, który decyduje się na odbycie podróży „egzotycznej”, pragnie wszechstronnie poznać świat, doświadczyć go wszystkimi zmysłami, również przy pomocy zmysłu smaku. Smakowe doświadczenie, do którego dochodzi w trakcie podróży jest przede wszystkim doświadczeniem smaków egzotycznej kuchni. Kosztując nieeuropejskich potraw i przypraw podróżnik przełomu XIX i […]
Analizując pojęcie podróży Krzysztof Podemski pisze: „podróż czy turystyka w naszej epoce są używane (…) jako metafory jednego tylko typu doświadczenia, doświadczenia w i z u a l n e g o” [wyróżnienie K. P.] (Podemski 2003: 110). Słowa Podemskiego akcentują z jednej strony dominującą funkcję wzroku jako tego spośród […]
Badacze twórczości Myśliwskiego niewiele uwagi poświęcili zmysłowi dotyku, choć wszyscy niemal podkreślali sensualny charakter jego prozy. Znaczenie dotyku w Widnokręgu doceniła Seweryna Wysłouch, pisząc: „Miłość do Anny ukazana jest wyłącznie poprzez mowę ciała: poprzez sensualistyczne wrażenia Piotra: wzrok i dotyk. Nieprzypadkowo rozdział ostatni, traktujący o historii ich uczucia, zatytułowany został […]
Cudzoziemka Marii Kuncewiczowej, powieść wydana po raz pierwszy w roku 1936, łatwo wpisuje się w rozmaite kwalifikacje, służąc jako modelowy przykład prozy realizmu psychologicznego, prozy psychoanalitycznej (Kwiatkowski 2002)oraz prozy kobiecej (Kraskowska 2007). Zwłaszcza ten ostatni kwantyfikator wydaje się wskazywać na intensywną obecność pierwiastka sensualnego w tekście powieści. Wprawdzie potoczne utożsamianie […]
Przyglądanie się roli zmysłu smaku w prozie Wiesława Myśliwskiego prowadzi do interesującej obserwacji: kolejne powieści składają się na historię „rozsmakowywania się” narratorów, dorastania do świadomej przyjemności jedzenia, które – w ujęciu klasyka – są naturalną ludzką potrzebą, odpowiedzią na cierpienie, jakie wpisane jest w kondycję ludzką. Tak bowiem Antheleme Brillant […]
W hierarchii zmysłów pojawiających się w prozie Wiesława Myśliwskiego, wzrok pełni z pewnością funkcję najważniejszą, stając się epistemologicznym narzędziem w procesie nieustającego poznawania świata, charakterystycznym dla narracji tegoż autora (a sprawiającym, że fabularna struktura jego powieści podporządkowana jest wzorcowi nie kończącej się inicjacji). Konsekwentnie wprowadzana narracja pierwszoosobowa sprawia, że na […]
Wieś Reymonta naznaczona jest przede wszystkim barwami przyrody, w mniejszym stopniu kolorami chłopskich strojów, w najmniejszym – architektury. Wydaje się, że to w sposobie „malowania” natury – do oddania której pisarz używa szerokiej i wielobarwnej palety – zawiera się najpełniejsza manifestacja postaw Reymonta wobec koloru wyrażanego werbalnie. Kolorystykę tę należy […]
Spojrzenie w twórczości Gabrieli Zapolskiej nie jest neutralne, ma płeć. Pisarka wielokrotnie i na różne sposoby wskazuje „różnicę między męskim i kobiecym patrzeniem.” (Kłosińska 1999: 39) Różnica ta ujawnia się w trzech, związanych z wymianą spojrzeń bądź samym patrzeniem, wymiarach: podmiotowym, eksploracyjnym i komunikacyjnym. Dynamika seksualnej różnicy płci, zapisanej w […]
Czym pachnie proza Wiesława Myśliwskiego? Jakkolwiek banalnie by to nie zabrzmiało, należałoby odpowiedzieć zapewne: światem. Charakteryzując epicki charakter utworów pisarza, Seweryna Wysłouch stwierdziła: Seweryna Wysłouch : Twórczość Wiesława Myśliwskiego – wyzwaniem dla badacza literatury: 29 Wielka epika Myśliwskiego nie ma nic wspólnego z tradycją XIX-wieczną, rezygnuje z kategorii „obiektywnego” narratora, […]