Charakter obrazów obcych i obcości w literaturze polsko-żydowskiej uwarunkowany jest transkulturowym charakterem tego piśmiennictwa. Jako twórczość powstająca w polsko-żydowskiej strefie kontaktu literatura polsko-żydowska przejmuje i adaptuje niektóre z kodów reprezentacji obcych występujących w literaturze polskiej i łączy je z wyselekcjonowanymi kodami reprezentacji obcych właściwymi literaturze żydowskiej. W związku z selekcją […]
XX wiek
246 artykułów
Elementy brutalności, okrucieństwa, makabry, jakimi cechują się doznania erotyczne przedstawiane w twórczości poetyckiej Bolesława Leśmiana. Bestia, z Xięgi Bałwochwalczej” Brunona Schulza , cliche verre, 1920, Muzeum Narodowe, Krakówhttp://www.malarze.com/plobraz.php?id=900 w prozie czy grafice Brunona Schulza, w dramatach i poezji Tadeusza Różewicza, w utworach poetów nurtu lingwistycznego – wyjaśniane bywały zwykle w […]
Doświadczenia ciała sytuują się w twórczości Gabrieli Zapolskiej pomiędzy fizjologią a metafizyką. Widać to szczególnie wyraźnie w sposobie przedstawiania sytuacji porodu, którego obraz wiąże się ze sposobem rozumienia przez pisarkę istoty macierzyństwa. Jest ono dla Zapolskiej doświadczeniem rozpiętym pomiędzy uwznioślającą kategorią przeznaczenia a fizjologicznym przekleństwem. Poród tę związaną z macierzyństwem […]
Gabriela Zapolska w swojej twórczości pyta o kobietę, stąd też jej bohaterkom odebrana zostaje kategoria oczywistości. Poszukując nowego wzoru kobiecości, pisarka każe im porzucić role akceptowane społecznie i poszukiwać własnej tożsamości. Jednym z aspektów tych poszukiwań staje się język, jakim mówią bohaterki. Ich słowom Zapolska przygląda się ze szczególną uwagą, […]
Degeneracja i autoobserwacja Stanisław Przybyszewski już projektując „matrycę” jednostki twórczej założył, że u źródeł genialności tkwi choroba. W swym debiutanckim eseju poddaje fizjologicznej analizie, z perspektywy „lekarza-klinicysty”, konstytucję psychiczną geniusza. Zaczyna od osobowości Fryderyka Szopena, który jest dla niego „najznaczniejszym wyrazicielem duszy histerycznej, wyrazicielem zaburzeń chorych nerwów, jątrzących mąk, nieumiejscowionych […]
Na wyłaniający się ze wszystkich tekstów Terleckiego obraz historii jako zmysłowej opresji, której podlegają bohaterowie tych utworów, wpływa m.in. sposób, w jaki pisarz posługuje się zapachem jako elementem ową opresję współtworzącym. To walory zapachowe świata są często tym czynnikiem, który decyduje o sile napierającej rzeczywistości. W wielu utworach Terlecki umieszcza […]
Sposób, w jaki w utworach Władysława Lecha Terleckiego – przeważnie klasyfikowanych jako przynależne do prozy historycznej – pojawia się aspekt postrzegania zmysłowego, wiąże się z kilkoma czynnikami określającymi to pisarstwo. Istotną rolę odgrywa tu najczęściej stosowany tryb narracji: personalność. Wszystkie elementy świata przedstawionego zjawiają się zatem jako zapośredniczone, przefiltrowane przez […]
Aspekt postrzegania wzrokowego w prozie Władysława Lecha Terleckiego pojawia się przede wszystkim w kontekście poznawczym. Choć występuje też motyw deformacji widzenia jako przejawu opresyjnej siły historii, której podlegają bohaterowie, postrzeganie wzrokowe związane jest jednak najczęściej z różnie wykorzystywanym motywem zwierciadlanego odbicia. Protagoniści obserwują własne odbicie w lustrze, a ten obraz […]
Młoda Polska jest epoką duszy. Nad dykcję dyskursywnego konkretu przedkłada mowę pejzaży wewnętrznych. Ale jest też epoką intensywności doznań. Ceni spotęgowanie zmysłowej wrażliwości. Spotkanie tych porządków przekłada się niekiedy na zapisy doświadczeń zmąconych – synestezyjnych, opartych na grze przemieszczeń sensualnych, a często też sytuujących się pomiędzy jawą i snem, na […]
Sposób, w jaki Władysław L. Terlecki posługuje się kolorami, można sprowadzić do sfunkcjonalizowania ich w dwóch aspektach: konstruowania świata przedstawionego w jego zmysłowej pełni, w ramach ograniczeń konwencji narracyjnej, i poddawania ich zabiegom figuracyjnym. Ta pierwsza – dość oczywista funkcja, w prozie Terleckiego wyraźnie podporządkowana jest naczelnej stosowanej przez niego […]