Niemal we wszystkich utworach urodzonego w Kowenicach koło perwersyjny pisarza opisy ciała erotycznego prowadzą do uprzedmiotowienia człowieka. Doznania zmysłowe, związane z erotyką mają w utworach autora Króla Obojga Sycylii przeważnie charakter modernistycznej demonologii, kazirodczy, sadystyczny lub masochistyczny (Jarzębski 1984: 250). Ciało budzi pożądanie, ale także jest źródłem upokorzenia. Ze względu […]
XX wiek
246 wpisów
Futuryzm był projektem antropologicznym akcentującym maksymalne zbliżenie sztuki i życia. Zmysłowe, witalne doświadczenie związane z modernizacją przestrzeni miasta miało współbrzmieć z twórczością artystyczną, a świadomość nowoczesnego człowieka wyrażać się w szczególnej, sensorycznej wrażliwości na coraz szybciej zmieniający się pod wpływem osiągnięć nauki i techniki świat. Futurysta uważał się za człowieka […]
Bohater (ka) prozy lat 90. to mały chłopiec lub mała dziewczynka, których dojrzewanie staje się metaforą polskiej transformacji, dojrzewania do demokracji (Czapliński 1996), choć znaczenie tak wyeksponowanego okresu adolescencji jest również inne – polega ono na przywróceniu literaturze głęboko wypartego, stłumionego, stabuizowanegodoświadczenia ciała i ludzkiej seksualności. Płeć staje się tu […]
Sposób ukazywania percepcji zmysłowej w prozie pierwszoosobowej jest w znacznym stopniu uzależniony od cech, które przesądzają o swoistości tej odmiany epiki. Chodzi o dwie związane ze sobą właściwości: przyporządkowanie wypowiedzi narracyjnej konkretnej postaci, różnej od autora i przynależnej do świata przedstawionego utworu, oraz tendencję do nadawania owej wypowiedzi kształtu przypominającego […]
Poetycki obraz odbicia i podwojenia pełnił w literaturze przełomu XIX i XX wieku wielorakie funkcje, odnosił się między innymi do introspekcji, kontemplacji, twórczości, zagadek poznania, tajemnicy bytu. Dal opisu tematu literackiego rozróżnienie między światem natury z jednej strony a światem stworzonym przez człowieka z drugiej strony, wydawałoby się istotne. Ważne […]
Sfera doświadczeń zmysłowych, zarówno własnych, jak i tych obserwowanych w świecie, bywała przez wielu poetów współczesnych konfrontowana z refleksją etyczną. Powtarzającym się motywem tych konfrontacji okazywała się chęć zrozumienia, na czym polega szczególny splot łączący często zmysłowość z moralnym indyferentyzmem. Rozmaite oceny tej zależności znajdowały odzwierciedlenie w sposobach odbierania zmysłowych […]
Poeta XX wieku, zmysłowo uwrażliwiony, intensywnie percypujący rzeczywistość, nie zapomniał całkowicie o intelektualnym odbiorze świata. Bywało, że traktował te dwie postawy jako przeciwstawne i na dowód odrzucenia wszelkiej zgubnej pojęciowości stylizował swoje teksty na wypowiedzi skrajnie aintelektualne, zapisane w kodzie czysto sensualnym – tak postępowali futuryści, do takiego efektu dążył […]
Na sensualistyczne walory pisarstwa Czesława Miłosza krytyka wskazywała od początku. Ludwik Fryde jeszcze przed wojną pisał w recenzji Trzech zim o „smolistości, korzenności, roślinności, animalności [tej] poezji, [której] […] dna sięgająca biologiczna siła zawiera zarazem w sobie głód nienasycenia.” (Fryde 1939: 166). Kazimierz Wyka omawiając wiersze z Ocalenia nazwał Miłosza […]
We wczesnej poezji i komentarzach metapoetyckich Adama Ważyka utrwalona została idea przedmiotowego, któremu poeta przypisywał właściwość ustanawiania bezpośredniej obecności rzeczy, pojmowanej jako zmysłowo doświadczany, najczęściej widziany, konkret. W koncepcji Ważyka dostrzec należy oryginalną wersję, a zarazem najbardziej radykalną interpretację ogólniejszego dążenia, obowiązującego w poezji po I wojnie światowej, które Tadeusz […]
Zmysł wzroku odgrywa podstawową rolę w Witkacowskiej teorii sztuki, zwanej przez autora teorią Czystej Formy. W teorii widzenia Witkacy odwoływał się nie tylko do własnej praktyki artystycznej oraz do wiedzy z zakresu estetyki i historii sztuki, ale także do badań psychologicznych, głównie do pracy Hermanna Ebbinghausa Grundzüge der Psychologii (Leipzig […]