Formuła poezji kabaretowej, którą Konstanty Ildefons Gałczyński podejmował także w subtelnych lirykach i wierszach o poważnej tematyce, prowokuje ukazywanie świata z wielu perspektyw, sięganie do różnorodnych tradycji, sprzyja zestawieniu pozornie odległych elementów i konstruowaniu bodźców, oddziałujących na różnorodne zmysły. Polisensoryczność, wyraźnie obecna w przedwojennej twórczości poety, po wojnie zyskała jeszcze […]
XX wiek
246 wpisów
Poezja Kazimiery Iłłakowiczówny jest niesłychanie zmysłowa. Widać to już w tomie Śmierć Feniksa (1922), który wymyka się poetyce skamandryckiej, ukazując nie tylko warszawską codzienność i szereg banalnych sytuacji, ale przede wszystkim – przyjaźń bohaterki z lwem, interpretowanym (m. in. przez Jerzego Kwiatkowskiego) jako „żartobliwy symbol libido” (Kwiatkowski 2011: 80). Poetycki […]
Twórczość Czesława Miłosza postrzegana jest zwykle w kategoriach intelektualnych i filozoficznych, jako poesis docta, jak pisał Jan Błoński o autorzePieska przydrożnego (Błoński 1985: 373), który zresztą sam wyznawał: „Jakże chciałbym, żeby kiedyś nazwano mnie człowiekiem rozumnym” (Miłosz 1997: 162). Również Szymborską uważa się za poetkę „intelektualnie wyrafinowaną”, a jej wiersze […]
Poezja Czesława Miłosza zanurzona jest w świecie zmysłowych doznań,afirmuje wielokształtny byt i dąży do oddania pełni obecności człowieka w świecie, opowiadając się jednocześnie po stronie „metafizyki obecności”. Autor Drugiej przestrzeni „deklaruje się jako poeta słowa »jest« – i to we wszystkich jego znaczeniach: od fizykalnego po metafizyczne” (Zaleski 2005: 220), […]
Erotyzm, rozumiany jako „zbiór funkcjonujących w przestrzeni publicznej przedstawień i refleksji na temat seksualności” (Klimczyk 2008: 18), czyli kulturowe stematyzowanie płciowości, pożądania i seksu, wyraziście odzwierciedla najważniejsze dylematy nowoczesności. Z zachowań seksualnych i sposobów traktowania ciała przebijają istotne rysy i mechanizmy współczesności, a poetycko wyrażona refleksja nad życiem intymnym okazuje […]
Pełnia, rozumiana w poezji Wisławy Szymborskiej i Czesława Miłosza jako dążenie do objęcia i oddania w słowie całości i nieskończoności bytu, naprowadza na myślenie filozoficzne, metafizyczne czy teologiczne. Wiąże się także ze szczególną intensywnością ludzkiego doświadczenia w jego somatycznym wymiarze, a intelektualnej refleksji sprzyja zwłaszcza zmysłowy odbiór świata, testujący możliwości […]
„Och, ci Grecy! Rozumieliż się oni na życiu: na to trzeba dzielnie zatrzymywać się przy powierzchni, przy fałdzie, przy naskórku, uwielbiać pozór, wierzyć w kształty, dźwięki, słowa, w cały Olimp pozoru! Ci Grecy byli powierzchowni – z głębi. I czyż nie powracaliśmy właśnie ku temu, my śmiałkowie duchowi, którzyśmy się […]
Poglądy głównych przedstawicieli empiriokrytycyzmu, Richarda Avenariusa i Ernsta Macha, wywarły znaczny wpływ na myśl filozoficzną końca wieku XIX i początków XX, także w Polsce, gdzie do głównych przedstawicieli empiriokrytycyzmu należeli Józefa Kodisowa, Władysław Heinrich (oboje doktoryzowali się u Avenariusa, podobnie zresztą jak Jerzy Żuławski), Adam Zieleńczyk i Joachim Metallmann (Borzym, […]
Słuch, obok wzroku, należy do zmysłów uprzywilejowanych w prozie opowiadanej w pierwszej osobie. Ta szczególna pozycja wynika nie tylko z biologicznie uwarunkowanej hierarchii ludzkich zmysłów, ale i ze stałej w narracji pierwszoosobowej tendencji do ujawniania sytuacji wypowiedzi. W wielu utworach – zwłaszcza tam, gdzie pojawia się stylizacja na komunikat oralny […]
Labirynt jako figura literacka jest typem symbolicznego uporządkowania przestrzeni i angażuje przede wszystkim ten zmysł, który jest najlepiej przystosowany do postrzegania relacji przestrzennych – wzrok. Jednak tak jak w wypadku rzeczywistej percepcji przestrzeni, w jej narracyjnych wyobrażeniach ważną rolę pełnią zmysły pozostałe. W wypadku reprezentacji przestrzeni labiryntowej ten udział jest […]