W architekturze i jej percepcji węch odgrywa istotną rolę, jest immanentnie w nią wpisany, ludzie bowiem „nie mogą uciec przed zapachem. Zapach […] jest bratem oddechu. […] wnika do ludzkiego wnętrza wraz z oddechem i ludzie nie mogą się przed nim obronić, jeżeli chcą żyć” (Süskind 2006: 157). Badania nad […]
Arystoteles
10 artykułów
W kulturze wywodzącej się z Arystotelesowskiej typologii zmysłów, gdzie wzrok jest zmysłem nadrzędnym podporządkowującym sobie wszystkie pozostałe, dotyk – postrzegany jako doświadczenie najbardziej elementarne, pierwsza forma zmysłów wiążąca człowieka ze światem zwierzęcym – umieszczony jest na końcu typologii. Według Arystotelesa, z punktu widzenia moralności i metafizyki dotyk jest zawsze „ […]
Fantazja (gr. phantasia) we wczesnonowożytnej teorii literackiej pojmowana była jako dyspozycja obrazotwórcza, nierozłącznie związana z percepcją sensoryczną. W hierarchii władz epistemologicznych pojęciom phantasia i imaginatio odpowiadały dwie aktywności: pierwsza – phantasia uczestniczyła w przetwarzaniu postrzeżeń zmysłowych i formowaniu ich w obrazy, druga – imaginacja była odpowiedzialna za wykorzystywanie obrazów przechowywanych […]
Śmiech może być analizowany z kilku punktów widzenia: religijnego, filozoficznego, medyczno-antropologicznego czy estetycznego. Zdolność do śmiechu jest traktowana jako wyróżnik człowieczeństwa. Od czasu starożytności w kulturze basenu Morza Śródziemnego rozwijały się dwa stanowiska w sprawie śmiechu: z jednej strony tradycja arystotelesowska wpisana w formułę homo ridens1Odbiór stereometryczny – Percepcja otoczenia […]
Termin energeia jest pojęciem filozoficznym i teoretycznoliterackim. W języku filozofii Arystotelesa oznacza aktywność, aktualizację (Kosman 1984: 55-56; Reale 2002: 71-72), łączy się z Arystotelesowską koncepcją ruchu, choć termin energeia nie jest z ruchem równoznaczny (Ackrill 1965: 122-124). Związek energei z działaniem, wyraźny zarówno w refleksji filozoficznej Arystotelesa, jak i w […]
Zabytki apokryficzne, podobnie zresztą jak spokrewnione z nimi utwory hagiograficzno-legendowe – osadzone poza monastyczno-patrystycznym wzorcem, należą do bardzo obfitego nurtu religijnego piśmiennictwa egalitarnego. Trzon tego piśmiennictwa zrodził się na gruncie kultury chrześcijańskiej w jej wariancie popularno-masowym oraz ludowym, choć należy pamiętać, że część starożytnych apokryfów – imitujących zapisy kanoniczne lub […]
Harmonia sfer (harmonia mundana a. mundi) może być rozumiana dwojako: jako dźwięk wydawany przez obracające się ciała niebieskie i/lub pewien harmonijny, proporcjonalny rozkład wszystkich elementów uniwersum. Koncepcja ta po raz pierwszy pojawia się u pitagorejczyków. Wiedza o wszechświecie, jaką dysponowali, miała być przeogromna. Nietrudno w to uwierzyć, jeśli się uwzględni […]
Głównym źródłem wiedzy o świecie i człowieku aż do XVII wieku pozostawały Biblia oraz pisma filozofów greckich. Szczególnym i niepodważalnym autorytetem cieszyli się zwłaszcza Platon i Arystoteles, których myśl przeniknęła do kultury europejskiej poprzez medium arabskie. Platon postrzegał niebo jako byt niepowtarzalny (universum: unus – jeden, sum – jestem), święty, […]
Właściwy wykład fizjonomiki, a więc nauki o tym, co „składność członków człowieczych” wyraża, znajduje się w trzeciej, ostatniej części Gadek. Taki układ treści wydaje się ze wszech miar słuszny, gdyż czytelnik zostaje wtajemniczony w tajniki tej sztuki już odpowiednio przygotowany, dysponujący wiedzą o wszystkich zmysłach (są one opisane w części […]
Psychologowie uważają, że wonie i ich grupy nie mają wyraźnych granic. Jest to teza odczuwalna intuicyjnie, jednak nie do udowodnienia. Ma ona swoje źródło w pracach i autorytecie Władysława Witwickiego. Większość zapachów, co wynika z ustaleń dotyczących percepcji jednostkowych, charakteryzuje się wystarczającą wyrazistością umożliwiającą ich identyfikację. Trudności z systematyzowaniem woni […]