W ujęciu słownikowym romantyczna frenezja to „charakterystyczna dla jednego z nurtów literatury romantycznej (zwanego »literaturą szaloną«) skłonność do przesycania obrazu świata przedstawionego motywami okropności, zbrodni, szaleństwa, nieokiełznanych namiętności i pasji uwolnionych spod kontroli rozumu” (Sławiński 1998: 167). Frenezja znalazła wyraz w estetyce grozy oraz w tzw. literackim „czarnym romantyzmie”, a […]
Erotyka
53 wpisy
W literaturze staropolskiej problematyka erotyczna wiąże się między innymi z pytaniem o odmienność dawnej i współczesnej normy obyczajowej, przy czym dawna nie zawsze wydaje się przejrzysta. Chociaż cenzura Akademii Krakowskiej z Niepróżnującego próżnowania Wespazjana Kochowskiego usunęła niemal jedną trzecią epigramatów, sama z kolei została oskarżona o zbytnią łagodność (ta różnica […]
Futuryzm był projektem antropologicznym akcentującym maksymalne zbliżenie sztuki i życia. Zmysłowe, witalne doświadczenie związane z modernizacją przestrzeni miasta miało współbrzmieć z twórczością artystyczną, a świadomość nowoczesnego człowieka wyrażać się w szczególnej, sensorycznej wrażliwości na coraz szybciej zmieniający się pod wpływem osiągnięć nauki i techniki świat. Futurysta uważał się za człowieka […]
Poetycki obraz odbicia i podwojenia pełnił w literaturze przełomu XIX i XX wieku wielorakie funkcje, odnosił się między innymi do introspekcji, kontemplacji, twórczości, zagadek poznania, tajemnicy bytu. Dal opisu tematu literackiego rozróżnienie między światem natury z jednej strony a światem stworzonym przez człowieka z drugiej strony, wydawałoby się istotne. Ważne […]
Według definicji słownikowej, tułów to ’ciałoludzkie lub zwierzęce prócz głowy i kończyn; główny odcinek ciała’. Uwagę zwraca”negatywny”charakter pierwszej części tej definicji, równoznaczny ze”stwierdzeniem braku”innych części ciała: głowy i kończyn. Definicja ta prawdopodobnie odpowiada potocznemu, typowemu wyobrażeniu tułowia, pojęciowo wyodrębnianego poprzez”oddzielenie”odeń innych części ciała.”Tułów”jest postrzegany jako element łączący anatomicznie odrębne części […]
Sfera doświadczeń zmysłowych, zarówno własnych, jak i tych obserwowanych w świecie, bywała przez wielu poetów współczesnych konfrontowana z refleksją etyczną. Powtarzającym się motywem tych konfrontacji okazywała się chęć zrozumienia, na czym polega szczególny splot łączący często zmysłowość z moralnym indyferentyzmem. Rozmaite oceny tej zależności znajdowały odzwierciedlenie w sposobach odbierania zmysłowych […]
Pięta to 'tylna część stopy’. Leksem ten jest związany przede wszystkim ze”sceną chodzenia”, co podkreśla etymologia słowa: nazwa pięta pochodzi od 'stąpania, kroczenia’, zawiera ten sam rdzeń co wyrazy pąć (’droga’), pątnik (’pielgrzym’). Podobnie jak w wypadku większości nazw części ciała, mamy tu do czynienia z sytuacją przenoszenia obserwacji dotyczących […]
Obserwacja fizycznych cech człowieka często bywa inspiracją przy językowej interpretacji cech osobowości i zachowania: ludziom o zgarbionych, pochylonych plecach przypisujemy najczęściej słabszą kondycję, mniejszą siłę fizyczną lub mniejsze siły witalne. Utrwalone w języku metaforyczne pojmowanie siły jako cechy duchowej (por. np. wyrażenia: siła duchowa, moralna, psychiczna) pozwala charakteryzować człowieka, właśnie […]
Kolano to – według Słownika języka polskiego – 'część nogi – przednia dolna okolica uda i górna podudzia, leżąca przy stawie kolanowym; tenże sam staw’. Prostszą, bardziej zgodną z potocznym rozumieniem definicję proponuje zaś Anna Wierzbicka:”środkowa część nogi, gdzie noga może się zginać” (Wierzbicka 1975: 96). Inne znaczenia wyrazu wiążą […]
Definicja leksykalna brzucha – 'część tułowia człowieka i wyższych zwierząt zawierająca narządy trawienne, moczowe i wewnętrzne płciowe’ – wyraźnie łączy dwa elementy: opis zewnętrznej części ciała i wyliczenie narządów wewnętrznych. Semantyczne i pojęciowe oddzielenie obu tych elementów znaczenia słowa w wielu kontekstach nie wydaje się możliwe. Dane językowe wskazują, że […]