Kinestezja artykulacyjna, czyli odczuwanie wzajemnego położenia i ruchów narządów mowy właściwych poszczególnym głoskom, jest przedmiotem zainteresowania teoretyków literatury przede wszystkim jako jedna z sensorycznych (somatycznych) modalności odbioru czytelniczego i somatyczny stymulator procesów twórczych. Nierzadko ujmowana jest także jako sensualna warstwa dzieła literackiego, a także ważny aspekt materialności (cielesności, organiczno-motorycznej charakterystyki) słowa […]
Kinestezja
16 wpisów
Kiedy pod koniec lat 70. Janusz Sławiński podkreślał, że przestrzeń staje się nagle jednym z bardziej nośnych zagadnień dla teoretyków literatury, wychodził z założenia, iż nie jest ona już wcale „po prostu jednym z komponentów rzeczywistości przedstawionej, lecz stanowi ośrodek semantyki dzieła i podstawę innych występujących w nim uporządkowań” (Sławiński […]
Wśród odzwierciedlonych w piśmiennictwie oświecenia wrażeń zmysłowych związanych z miastem jakość dotykowa nabiera szczególnego znaczenia. Wyobrażenia pisarzy, odwołujących się do doznań taktylnych, w szczególny sposób oddają „czysto fizyczną dostępność” (Szarecki 2008: 7) charakteryzującą miejskie życie. Utrwalona przez nich wizja sfery publicznej ukazuje sytuację jednostki ludzkiej, która ma świadomość własnej cielesności […]
Percepcja świata w tomie Obmapywanie Europy, w którym Miron Białoszewski opisał swój rejs „Stefanem Batorym” wzdłuż wybrzeży Europy odbyty w marcu 1981, angażuje wszystkie zmysły. Interesująca jest zwłaszcza rola zmysłu wzroku w oswajaniu statku, podpatrywaniu zachowań pasażerów, tworzeniu przetransponowanej w materię języka mapy Europy. Bohater nie poprzestaje na byciu obserwatorem; […]
Kinestezja odgrywa istotną rolę w odbiorze świata przez bohaterów prozy Mirona Białoszewskiego. W Pamiętniku z powstania warszawskiego narrator–Miron najczęściej przedstawiany jest w ruchu. W niestabilnej, narażonej na zniszczenie percypowanej rzeczywistości sprawna koordynacja pracy mięśni stanowiła niezbędny warunek przetrwania. W chwili zagrożenia życia proprioreceptory dostarczały bohaterowi informacje o położeniu jego ciała […]
Pamiętnik z powstania warszawskiego można określić mianem prozy unaoczniającej. Białoszewski pozwala bowiem odbiorcy znaleźć się w środku opisywanych wydarzeń, niejako współuczestniczyć w nich i ich zmysłowo współdoświadczać. W tym kontekście prozatorski debiut Białoszewskiego jawi się nie tylko jako — na co już zwracali uwagę krytycy — świadectwo o sobie, powstaniu, […]
Myśliwski jest autorem powieści, które zwracały uwagę swoją artystyczną i myślową odkrywczością, prowokowały do poszukiwania dla siebie nowych określeń, gdyż nazwanie ich wyłącznie powieściami wydawało się zbyt mało mówiące” – pisała przed laty Bogumiła Kaniewska (Kaniewska: 17). Szczególną postać – w powyższym kontekście – przybiera Traktat o łuskaniu fasoli Wiesława […]
Liryka Młodej Polski jest zdominowana przez obrazy krat, kajdan, łańcuchów, pęt. Poczucie bycia uwięzionym należy do bardzo częstych stanów świadomości określających status podmiotu lirycznego. Poczucie to wiąże się także ze specyfiką przestrzeni, budowanej za pomocą obrazów lochów, zamkniętych grot, grobowców, trumien, labiryntów, itd. Klaustrofobiczne lęki powiązane zostają także z ruchem […]
Pokazywanie ciała w ruchu oraz charakteryzujących bohaterów gestów należy do podstawowych strategii pisarzy posługujących się poetyką realistyczną i naturalistyczną. Na uwagę zasługują więc przede wszystkim te przykłady aktywności postaci, które okazują się szczególnie znaczące dla podejmowanej w utworach problematyki. Zarejestrowane przez pisarzy gesty bohaterów służą najczęściej powiadamianiu o ówczesnej obyczajowości. […]
W translatologii i praktyce przekładowej zagadnienia ekspresji niewerbalnej rozumianej jako wielokanałowy, wielomodalnościowy proces emisji sygnałów nielingwistycznych (somatycznych) podlegający ograniczonej kontroli wolicjonalnej rozpatrywane są w dwu podstawowych przekrojach: kinezjetyki (mowy ciała) oraz parajęzyka (wokaliki). Kinezjetyka obejmuje zachowania oparte na ruchu ciała, ekspresję twarzy (mimika), zachowania wzrokowe (okulezja), postularno-gestowe (postawa ciała, położenie […]