Romantyzm to epoka, w której możemy obserwować zerwanie z formułą literatury, zakorzenioną w oralności i przejście do pojmowania literatury jako piśmiennictwa (Opacka 1998: 13 i nn.). Można tu np. przypomnieć o eksponowanym przez Kazimierza Wykę przejściu Mickiewicza od „opiewam” do „opisuję” w inwokacji Pana Tadeusza (Wyka 1963: 53 i nn.), […]
Norwid Cyprian
18 artykułów
W twórczości literackiej Norwida synestezja pojawia się najczęściej w opisach przestrzeni przedstawionej. Najwięcej takich opisów odnaleźć można w poematach. Niemal zawsze jednym z członów synestezyjnych połączeń są opisy barw. W Quidamie synestezjaczęsto jest zespoleniem doznań wzrokowych ( barwnych) i dźwiękowych: Cyprian Norwid : Quidam: 139 I znów fontanny tylko łzy […]
Kolor ludzkich oczu, zależny od ilości oraz rodzaju pigmentów występujących w tęczówce, jest warunkowany przez „biogeograficzne dziedzictwo” (Sturm, Frudakis 2004: 328). Oznacza to, że decydują o nim zarówno dziedziczone geny (kolor oczu to cecha poligenetyczna), jak i warunki środowiskowe. Mimo iż kolor tęczówki może być źródłem wielu cennych informacji o […]
Związki między literaturą (prozą zaś w szczególności) a fotografią w XIX wieku okazały się silne i wielowymiarowe. Przyczyną był już sam fakt pojawienia się nowego medium, które wzbudzało powszechne zainteresowanie. Wzajemne relacje obu dziedzin dają się sprowadzić albo do prób włączenia zdjęcia w obręb fikcyjnej reprezentacji albo do przenoszenia w […]
Choć pisarzom romantycznym trudno odmówić wrażliwości na fizyczne piękno oczu, zwłaszcza ich kolor, to przyznać należy, że równie często opis oczu lub spojrzenia był im potrzebny do tego, by podkreślić brak zakorzenienia człowieka w świecie. To właśnie spojrzenie mogło być według nich sygnałem nieobecności postaci, jej związku z inną rzeczywistością […]
U progu romantyzmu wciąż funkcjonowały i w licznych kręgach cieszyły się uznaniem teorie wypracowane przez zwolenników klasycyzmu – dotyczy to również poglądów na naturę człowieka i mechnizmy działania jego zmysłów. Zgodnie z Traktatem o wrażeniach (1754) Etienne’a de Condillaca, człowiek postrzegany był jako rodzaj „posągu”, w którym budzą się różne, […]
Dyskusja na temat wzroku oraz optyki była jednym z kluczowych sporów teoriopoznawczych w dobie romantyzmu. Maria Cieśla-Korytowska zauważa, że na początku XIX wieku najwięcej kontrowersji w tym temacie wciąż wzbudzała teoria Isaaca Newtona, który wykładał optykę na początku lat 70. XVII wieku, a w roku 1704 ogłosił słynne dzieło zatytułowane […]
Poeta awangardowy – choć wielbiciel urbanizacji i techniki – niejednokrotnie ukazuje złowrogie i ciemne aspekty miejskiego życia. Poetycki obraz miejskiej biedoty i niesprawiedliwości społecznej, bohaterowie zepchnięci na margines społeczeństwa, byty przypominające larwę Norwida (z wiersza Larwa) czy kalekujące postaci z poezji Leśmiana (Łapiński 1994: 79-87), budują obraz ludzkiej kondycji zakłócający […]