Sakralne funkcje „niższych zmysłów” Analizując sensualistyczne aspekty religijności ludowej, Joanna Tokarska-Bakir stwierdza: Jolanta Tokarska-Bakir : Obraz osobliwy. Hermeneutyczna lektura źródeł etnograficznych. Wielkie opowieści: 261-262 Pobożność sensualistyczna nie kontempluje rzeczy świętej, ale usiłuje ją zagarnąć – w dosłownym tego słowa znaczeniu – inkorporować. Do tego celu przybliżyć może każdy kontakt zmysłowy, […]
Religia
8 artykułów
Akustyczne aspekty kontaktów z sacrum Charakterystyczne dla religijności ludowej wyobrażenie, zgodnie z którym relacje człowieka ze sferą sacrum ukształtowane są na podobieństwo sensualnych relacji międzyludzkich, sprawiało, że ważną rolę w kontaktach z różnego rodzaju istotami „nadprzyrodzonymi” odgrywał zmysł słuchu. W ogólnej perspektywie silnie zaznacza się przekonanie co do dwukierunkowości i […]
Mówienie i milczenie Usta w społecznościach tradycyjnych postrzegano nie tylko jako otwór cielesny, dzięki któremu dostarczano do organizmu pożywienie zaspokajające głód i uzupełniające rezerwuar życiowej energii. Tę zmysłową część ciała, kojarzoną z wargami, z pocałunkiem, a nawet aktem seksualnym, utożsamiano także z organem odpowiedzialnym za artykulację ludzkiej mowy, niezbędnej do […]
Przeraźliwe echo trąby ostatecznej autorstwareformataKlemensa Bolesławiusza (ok.1625-1689 (Kopeć 2010)) to barokowy poemat eschatologiczny, wydany po raz pierwszy w 1670 roku w Poznaniu. Utwór składa się z sześciu kolejnych cząstek – ech, opisujących quattor hominum novissima – cztery rzeczy ostateczne człowieka, i inspirowany jest średniowiecznymi wizjami, o czytelnej funkcji dewocyjno-dydaktycznej ( […]
Oko w koncepcjach ludowej fizjonomiki Wygląd oczu, uważanych za zwierciadło duszy, zdradzał charakter ich właściciela. Według najprostszej klasyfikacji posiadaczom jasnych oczu przypisywano uczciwość, spokojne usposobienie i marzycielstwo, właścicielom ciemnych natomiast – nieszczerość i złe intencje. Bardziej złożone koncepcje brały pod uwagę również takie kryteria jak kolor tęczówki i kształt oka. […]
Ludowa koncepcja słowa W kulturze tradycyjnej słowo kojarzono głównie ze zmysłem słuchu, choć nie bez znaczenia pozostawały inne zmysły, na które ludzka mowa mogła oddziaływać. Akt mówienia pojmowany był bowiem nie tylko w kategoriach komunikacyjnych czy informacyjnych, lecz przede wszystkim w kategoriach sprawczych, czyli światotwórczych. Powszechnie sądzono, że głośne wypowiadanie […]
Czym jest sensualizm w religijności ludowej? Sensualizm uznawany jest przez wielu badaczy za jedną z podstawowych cech polskiej religijności ludowej, choć zakres odniesienia tego terminu oraz sposób jego definiowania czy też opisywania bywa bardzo różny i pozostaje przedmiotem dyskusji (Kasprzak 1999: 38, Zowczak 2000: 31). Kategorię tę w polskich badaniach […]
Wizualne znaki sacrum W polskiej religijności ludowej wzrok jest bez wątpienia podstawowym zmysłem, który umożliwia kontakt człowieka ze sferą sacrum i zamieszkującymi ją istotami nadprzyrodzonymi. W artykule tym zajmę się tymi aspektami „naoczności” nadprzyrodzonego, które mieszczą się zasadniczo w kręgu wyobrażeń chrześcijańskich i „okołochrześcijańskich”. Należy jednak zaznaczyć, że zagadnienie to […]