Po metaforykę związaną z głosem czy dykcją poetycką przekładanej autorki/przekładanego autora Stanisław Barańczak sięga raczej rzadko (zaznacza jednak: „Jako tłumacza interesują mnie […] spotkania z […] poetami dialogu, nie Ginsbergowskiego »skowytu« i nie niedosłyszalnego szeptu wielu dzisiejszych solipsystów” (Barańczak 1994: 57)), lecz jako tłumacz, teoretyk i krytyk przekładu wiele uwagi […]
Rym
Teksty współistniejące z muzyką bywają tłumaczone w sposób, który nadaje im formę wyłącznie pisemną: np. przekład libretta w formie wyświetlanych w teatrze napisów czy amatorskie przekłady dosłowne piosenek pop zamieszczane w Internecie. Jednak z punktu widzenia problematyki sensualności bardziej interesujące jest zagadnienie tłumaczenia melicznego w znaczeniu takiego, które pozwala na […]
Problem wizualności nie odgrywa kluczowej roli w teorii wiersza numerycznego, ponieważ system ten operuje powtarzalnymi schematami metrycznymi złożonymi z jednostek o charakterze dźwiękowym. Wiersz numeryczny ukształtował się w okresie monopolu realizacji ustnej (śpiewu, melorecytacji, recytacji oraz technik pokrewnych) i zgodnie ze tą genezą jest przeznaczony prymarnie do odbioru słuchowego. W […]
Podział na wersy jest jednym z elementów odróżniających wiersz do prozy. Wiersz nakłada na wypowiedź dodatkową delimitację, która jednak nie zawsze jest w jednakowym stopniu dostrzegana przez czytelnika, gdyż odrębność percepcyjna wersu nie musi być prostym powtórzeniem jego odrębności w strukturze formalno-tekstowej. Sposób użycia środków wersyfikacyjnych może stwarzać warunki do […]
Rymy dla oka – rymy dla ucha: para określeń ugruntowana pod wpływem poetyki klasycystycznej i związana z refleksją nad udziałem różnych zmysłów (także odbioru niesensorycznego, czysto intelektualnego) w percepcji rymu. Główny trzon w tej parze stanowiła kategoria rymów dla oka, ponieważ wiązała się ona z (faktycznym lub tylko hipotetycznym) zakwestionowaniem […]
Zróżnicowanie fonologiczne danego języka i obowiązująca w danym okresie praktyka fonetyczna tylko do pewnego stopnia pozwalają przewidzieć, jakie zestawienia dźwięków czytelnik będzie odbierał jako rym dokładny. W identyfikacji rymu pojawia się bowiem (jako istotny czynnik) percepcyjna ocena dokładności, której mogą przeczyć ścisłe dane fonetyczne i fonologiczne. Na ewolucję tej oceny […]
W wypowiedziach teoretycznoliterackich i krytycznoliterackich Przyboś zazwyczaj krytykuje nadużywanie rymów, z aprobatą odbierając wyłącznie współbrzmienia eksponujące czy generujące naddane sensy. Z entuzjazmem komentuje rymy Mickiewicza, które – w jego odczuciu – zawsze mają semantyczny charakter. Wbrew pozorom jest jednak zwolennikiem pięknego brzmienia poezji, a estetyka foniczna pozostaje istotnym kryterium rzemiosła […]