Formuła poezji kabaretowej, którą Konstanty Ildefons Gałczyński podejmował także w subtelnych lirykach i wierszach o poważnej tematyce, prowokuje ukazywanie świata z wielu perspektyw, sięganie do różnorodnych tradycji, sprzyja zestawieniu pozornie odległych elementów i konstruowaniu bodźców, oddziałujących na różnorodne zmysły. Polisensoryczność, wyraźnie obecna w przedwojennej twórczości poety, po wojnie zyskała jeszcze […]
Kwiatkowska, Agnieszka
10 wpisów
W świecie poetyckim Andrzeja Bursy reakcją nadwrażliwego bohatera na okrucieństwo i brutalność otaczającej rzeczywistości, jest ucieczka do światów nieistniejących – wyimaginowanych, odzwierciedlających pragnienia i przeżycia wewnętrzne bohatera, onirycznych, uplecionych z tkanki mitów, baśni i symboli, niezwykle plastycznych, arkadyjskich, odbieranych sensualnie i polisensorycznie. Takim światem, „którego nieistnienie zabija jak topór” (Bursa […]
Antyestetyzm połączony z zainteresowaniem kulturą peryferyjną wpisuje się w programowe założenia pokolenia „Współczesności” i jest wyraźnie obecny w poezji Andrzeja Bursy, Stanisława Grochowiaka i nieco od nich młodszego Rafała Wojaczka. „Zmianie warty” – jak o przełomie ’56 napisał Jan Błoński (Błoński 1978: 15) – towarzyszyło nie tylko przekształcenie zasad sztuki […]
W poezji XX wieku (między innymi w twórczości Bolesława Leśmiana, Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Andrzeja Bursy i Wisławy Szymborskiej) człowiek (wraz z roślinami i zwierzętami) wpisany jest w szeroko pojęty ekosystem i – aby zachować harmonię – musi podjąć komunikację międzygatunkową. Szczególnie istotnym jej aspektem wydaje się porozumienie wzrokowe, […]
Poezja Kazimiery Iłłakowiczówny jest niesłychanie zmysłowa. Widać to już w tomie Śmierć Feniksa (1922), który wymyka się poetyce skamandryckiej, ukazując nie tylko warszawską codzienność i szereg banalnych sytuacji, ale przede wszystkim – przyjaźń bohaterki z lwem, interpretowanym (m. in. przez Jerzego Kwiatkowskiego) jako „żartobliwy symbol libido” (Kwiatkowski 2011: 80). Poetycki […]
Odczuwanie przestrzeni w poezji Przybosia przypisane jest nie tylko zmysłowi wzroku, często zwodzonemu przez złudzenia i skróty perspektywy. Poczucie bezkresu, przepaści czy wyniosłości sygnalizowane jest też przez słuch rejestrujący milknące w oddali echo czy odgłos kamyków spadających w przepaść, poprzez propriocepcję oraz kinestezję (obejmujących też poczucie równowagi), umożliwiające konstruowanie mapy […]
Sposób postrzegania świata w liryce Przybosia w dużej mierze ukształtowały teorie malarskie Władysława Strzemińskiego, przede wszystkim pojęcie powidoku, wielokrotnie wskazywanego w literaturze przedmiotu jako istotny element doznań wzrokowych stanowiących kluczową inspirację dla tej poezji. Koncepcja powidoku, rozumiana jako konieczność uwzględnienia wpływu bodźców poprzednich w analizie recepcji bodźców następnych, obejmuje jednak […]
Kreacjonizm w poezji Przybosia w dużej mierze wynika z obserwacji rzeczywistości, postrzeganej w sposób subiektywny i awangardowy oraz opisywanej przy użyciu technik nowatorskich, lecz nie wolnych od uwarunkowań tradycji. Wykorzystanie typowych elementów impresjonizmu i ekspresjonizmu dla podkreślenie indywidualnej perspektywy, ulotnego charakteru obserwacji oraz wyeksponowanie emocji „ja” lirycznego odsyła nie tylko […]
Poeta awangardowy – choć wielbiciel urbanizacji i techniki – niejednokrotnie ukazuje złowrogie i ciemne aspekty miejskiego życia. Poetycki obraz miejskiej biedoty i niesprawiedliwości społecznej, bohaterowie zepchnięci na margines społeczeństwa, byty przypominające larwę Norwida (z wiersza Larwa) czy kalekujące postaci z poezji Leśmiana (Łapiński 1994: 79-87), budują obraz ludzkiej kondycji zakłócający […]
W wypowiedziach teoretycznoliterackich i krytycznoliterackich Przyboś zazwyczaj krytykuje nadużywanie rymów, z aprobatą odbierając wyłącznie współbrzmienia eksponujące czy generujące naddane sensy. Z entuzjazmem komentuje rymy Mickiewicza, które – w jego odczuciu – zawsze mają semantyczny charakter. Wbrew pozorom jest jednak zwolennikiem pięknego brzmienia poezji, a estetyka foniczna pozostaje istotnym kryterium rzemiosła […]