Kinestezja artykulacyjna, czyli odczuwanie wzajemnego położenia i ruchów narządów mowy właściwych poszczególnym głoskom, jest przedmiotem zainteresowania teoretyków literatury przede wszystkim jako jedna z sensorycznych (somatycznych) modalności odbioru czytelniczego i somatyczny stymulator procesów twórczych. Nierzadko ujmowana jest także jako sensualna warstwa dzieła literackiego, a także ważny aspekt materialności (cielesności, organiczno-motorycznej charakterystyki) słowa […]
Brzostowska-Tereszkiewicz, Tamara
15 wpisów
Percepcja kinestetyczna stanowi ważny aspekt ucieleśnionej wiedzy kulturowej, a zarazem kulturowo warunkowany somatyczny modus uwagi w przestrzeni, którą określa cielesna obecność innych.Ucieleśnienie nie ogranicza się bowiem wyłącznie do czynności fizjologicznych i/ lub aktywności mózgowej, ale konstytuowane jest także przez powtarzalne wzorce czynności kinestetycznych i propriocepcyjnych. Zmysł kinestetyczny umożliwia rozpoznawanie ruchu […]
W polisensorycznym dyskursie krytycznotranslatorskim wczesnego polskiego modernizmu zapachowe oraz wizualne (świetlne i kolorystyczne) metafory ekwiwalencji przekładowej i procesu tłumaczenia są zwykle sprzężone z metaforą dotykową. Taktylna charakterystyka translacji zyskuje dwojakie uzasadnienie: w estetyce secesji i poetyce parnasistowskiej. Jej szczególna łączliwość z metaforami translatorskimi, które apelują do pozostałych modalności sensorycznych, jest […]
Audialna dominanta przekładu oznacza prymat takiego czynnika konstrukcyjnego, który apeluje do zmysłu słuchu odbiorcy, potęgując także kinestetyczne doznania ruchu narządów mowy recytatora. Audialny chwyt artystyczny (wzorzec rytmiczny lub instrumentacja głoskowa: harmonia wokaliczna, eufonia, aliteracja, paronomazja, tautacyzm, zabiegi wykorzystujące synestezyjne możliwości toku akcentowego, instrumentacyjna funkcja rymów) funkcjonalnie podporządkowuje i deformuje wszystkie […]
Historię modernistycznej krytyki i teorii przekładu literackiego w Polsce można napisać z perspektywy zmian sensualnych dominant terminologicznych (metaforycznych) właściwych poszczególnym fazom rozwoju refleksji translatorycznej: od „przedteoretycznej” polisensoryczności młodopolan, poprzez postulaty ekwiwalencji somatycznej i audialne terminy-metafory krytyków dwudziestolecia międzywojennego, wizualne i audialne terminy translatologii strukturalnej po kognitywistyczny „wzrokocentryzm” i asensualność semiotycznej teorii […]
Ekwiwalencja translatorska w zakresie fokalizacji zmysłowej (związana z zagadnieniami perspektywy narracyjnej, punktu widzenia, sytuacji narracyjnej) oznacza relację tożsamości strategii służących literackiej reprezentacji percepcjisensorycznej w oryginale i przekładzie. Tożsamość ta ma zagwarantować zbliżone reakcje somatyczne oraz podobne mentalne reprezentacje świata przedstawionego odbiorców tekstów źródłowego i docelowego. Problematyka wzajemnej odpowiedniości narracyjnej perspektywy […]
Problematyka sensualności i ucieleśnienia w translatologii nie została dotychczas scalona i usystematyzowana. Można nawet powiedzieć, że jeszcze do niedawna związki translacji i procesów biochemicznych zachodzących w ludzkim organizmie były znacznie lepiej rozpoznane w biologii molekularnej niż w translatologii: biolodzy molekularni od połowy lat pięćdziesiątych XX wieku mianem translacji określają metaforycznie […]
W translatologii i praktyce przekładowej zagadnienia ekspresji niewerbalnej rozumianej jako wielokanałowy, wielomodalnościowy proces emisji sygnałów nielingwistycznych (somatycznych) podlegający ograniczonej kontroli wolicjonalnej rozpatrywane są w dwu podstawowych przekrojach: kinezjetyki (mowy ciała) oraz parajęzyka (wokaliki). Kinezjetyka obejmuje zachowania oparte na ruchu ciała, ekspresję twarzy (mimika), zachowania wzrokowe (okulezja), postularno-gestowe (postawa ciała, położenie […]
W teoretycznym manifeście jednego z najaktywniejszych uczestników „zwrotu kreatywnego” w badaniach nad przekładem, Clive’a Scotta, synestezyjny proces tłumaczenia proklamowany jest jako międzyjęzykowy transfer z medium angażującego jeden zmysł (np. postrzeganego wzrokowo tekstu pisanego) na multisensoryczne/ intersensoryczne doznania tłumacza utrwalane w translacie/ serii równoległych translatów. W odróżnieniu od tłumaczenia intermedialnego, które […]
Wśród sensualnych metafor ekwiwalencji przekładowej w retoryce krytycznotranslacyjnej najbardziej zaskakujące mogą wydać się te, które eksponują zapachowe właściwości oryginału. Przekład nieuchronnie pozbawia oryginał wartości metaforyzowanych jako woń, barwa, świeżość. Romantyczny poeta, tłumacz Irydiona Zygmunta Krasińskiego na język francuski, Konstanty Gaszyński, pisał: „Poezja jest tym cudownym zapachem, który ginie w czasie […]