W obrębie semantyki języka nie jest możliwe sensowne analizowanie znaczenia ciszy i milczenia (przy czym założyć można, że milczenie jest pojęciem węższym), ponieważ znaczenie jako takie przypisane jest do formy (dźwiękowej, graficznej), a nie jej braku. Tak o znaczeniu milczenia pisał Jacek Juliusz Jadacki: Jacek Jadacki : O pojęciu milczenia: […]
synchronia
112 artykułów
Doniosłą rolę urody we wzbudzaniu miłości erotycznej podkreślają psychologowie, podając kilka przyczyn takiego stanu rzeczy. Najbardziej podstawową spośród nich jest poznawcza rola zmysłu wzroku – znaczne obszary naszego mózgu zajmują się przetwarzaniem bodźców wizualnych, dlatego są one dla nas najbardziej stymulujące (Fisher 2004: 77). Znalazło to odzwierciedlenie w językowym obrazie […]
Na bliski semantyczny związek słodyczy z miłością wskazywała już Anna Wierzbicka, która pisała: Anna Wierzbicka : Kocha, lubi, szanuje: 127-129 ’Słodkie chwile’ chyba (…) zawdzięczamy najczęściej innym ludziom. Mówi się też co prawda o 'słodyczy’ jakiegoś cichego letniego wieczoru – tzn. o jakiejś sytuacji w przyrodzie, która powoduje przeżycie słodyczy […]
Zakres pola W literaturze dotyczącej czasowników percepcyjnych wyróżnia się zazwyczaj trzy typy semantyczne predykatów (Apresjan 1995: 43-44, Paduceva 2000:189-190). Dwie grupy zawierają czasowniki opisujące percepcję z punktu widzenia osoby postrzegającej. Do jednej z nich należą predykaty zdarzeniowe oznaczające zdarzenie, w tym przypadku odbiór bodźca zmysłowego, które zachodzi bez udziału woli […]
Patrzeć to najbardziej podstawowy czasownik tzw. czynnościowy percepcji wzrokowej. Jego odpowiednikiem dokonanym jest popatrzeć. Wystąpienia tego czasownika w prymarnym znaczeniu percepcyjnym1Patrzeć – Oprócz jego podstawowego znaczenia, które można wstępnie sparafrazować jako‘kierować wzrok’, notuje się znaczenia dodatkowe związane z pojęciem oceny, stosunku do czegoś, traktowania czegoś w jakiś sposób – np. […]
Zakres pola Centrum pola semantycznego nazw cech odbieranych smakiem stanowią przymiotniki słodki, gorzki, kwaśny i słony. Oznaczają one cztery z pięciu wyróżnianych w nauce podstawowych doznań smakowych, za których odbiór odpowiadają poszczególne receptory smakowe. Tym piątym doznaniem, nieistniejącym w świadomości potocznej, jest niedawno wykryty smak umami – „pikantny lub przypominający […]
Jak pisze Ryszard Tokarski, „[…] nazwy barw stanowią grupę leksykalną bardzo mocno obciążoną kulturowo” (Tokarski 2004: 18). Kwestią dyskusyjną jest natomiast to, do jakiego stopnia informacje na temat funkcjonowania poszczególnych kolorów w kulturze (czyli – de facto – dane stanowiące kontekst pozajęzykowy) powinny być uwzględniane w analizie semantycznej. Przedstawię wybrane […]
Istnienie prototypowych referencji jest jednym z kryteriów definicyjnych dla podstawowych nazw barw. W przypadku niepodstawowych nazw barw możemy także mówić o pewnych wzorcach motywujących. Inna Bjelajeva, porządkując kryteria analizy niepodstawowych nazw barw, postuluje oddzielenie dwóch pojęć (Bjelajeva 2005: 159-191): a) wzorzec motywujący (tj. nazwa obiektu, która funkcjonuje jako podstawa słowotwórcza […]
Zakres pola Nazwy cech odbieranych smakiem stanowią grupę niejednorodną. W jej obrębie można wyróżnić dwie klasy przymiotników: opisowe i wartościujące. Wśród przymiotników opisowych znajdują się nazwy zarówno podstawowych jakości smakowych (np. słodki), jak i doznań określonych bardziej szczegółowo (np. pieprzny). Opisowi towarzyszy z reguły wartościowanie, stanowi ono jednak konotacyjny, a […]
irosława Ampel-Rudolf zauważa, że „kolor to właściwość wszystkich obiektów materialnych (…). W zależności od ich rodzaju i ujęcia tego faktu przez nadawcę ma ona wartość stałą, albo wartość jej ulega zmianom” (Ampel-Rudolf 1994: 8). Nie sposób się jednak do końca zgodzić z tym sądem, ponieważ z pewnością nie dla wszystkich […]