Poetyckie obrazy przyrody w poezji Młodej Polski ukazywane były nie tylko za pośrednictwem opisu krajobrazu, postrzeganego za pomocą wzroku, choć oczywiście to wzrok dominował w percepcji natury. Pisarze tej epoki tworzyli również pejzaże foniczne, zarówno rejestrując wrażenia słuchowe doznawane w konkretnych przestrzeniach, zwłaszcza górskich, jak i kreując symboliczne wizje dźwięków […]
Miciński Tadeusz
12 wpisów
Patrzenie na góry rozumiane jako rodzaj doświadczenia wzrokowego na przełomie XIX i XX wieku zyskuje wiele różnorodnych świadectw artystycznych. Okres ten kondensuje w sobie tendencje, które zrodziły się w antropologii i sztuce romantyzmu oraz te, będące wynikiem przemian kulturowo-cywilizacyjnych modernizmu. Można je ująć w formuły wywodzące się z estetyzmu angielskiego […]
Młoda Polska zafascynowana była w znacznie większym stopniu bezcielesnością i odcieleśnianiem niż fizjologicznymi obrazami ciała. Równocześnie jednak bardzo często taka tendencja owocowała efektami skrajnie przeciwstawnymi, a mianowicie skłonnością do ucieleśniania duszy, ukazywania jej czasem nawet za pomocą języka anatomii i pojmowania w kategoriach odczuwania cielesnego właśnie (Stala 1994: 227–237). Dotyk […]
Dla wyobraźni Tadeusza Micińskiego charakterystycznym wyznacznikiem jest oniryzm – bazujący w równym stopniu na śnie i halucynacji. Autor tomu W mroku gwiazd w nikłym jednak stopniu sięga po chwyt opowiadania snów (choć i takie fragmenty się zdarzają,). Znacznie częściej buduje tekstowy świat na zasadzie konstrukcji snu albo chaotyczności omamów czy […]
Liryka Młodej Polski jest zdominowana przez obrazy krat, kajdan, łańcuchów, pęt. Poczucie bycia uwięzionym należy do bardzo częstych stanów świadomości określających status podmiotu lirycznego. Poczucie to wiąże się także ze specyfiką przestrzeni, budowanej za pomocą obrazów lochów, zamkniętych grot, grobowców, trumien, labiryntów, itd. Klaustrofobiczne lęki powiązane zostają także z ruchem […]
Pisarze Młodej Polski odebrali lekcję naturalizmu – lekcję literatury ufundowanej na chłodnym, studiującym spojrzeniu. Często zaskakująco przenikliwej, ale też w niepokojący sposób drastycznej. Wypełnionej obrazami przemocy i okrucieństw składających się na zwykłą ludzką egzystencję, na życie człowieka au naturel – człowieka sprowadzonego na nowo do królestwa LIMK zwierząt, poddanego brutalnej […]
Młoda Polska postrzegała erotyzm jako kwintesencję zmysłowości. Dla wielu pisarzy tamtej epoki prawda erotycznego doświadczenia – przemawiająca w ciele, na wskroś sensualna – jest kluczem do ludzkiej natury. Pozwala rozpoznać sytuację człowieka – odsłania jego wewnętrzny pejzaż, ukazuje sposób umocowania w świecie. Literackie próby zbliżania się do tej prawdy wyrastają […]
W okresie Młodej Polski w wydawnictwach książkowych często umieszczano ilustracje oraz drobne elementy zdobnictwa ornamentalnego. Pełniły one głównie funkcję uzupełniającą wobec słowa, ale równocześnie, angażując zmysł wzroku, przyczyniały się do kompleksowego odbioru woluminu jako obiektu estetycznego. Tym samym, polska grafika książkowa przełomu XIX i XX wieku wpisywała się w międzynarodowy […]
Smak należy do zmysłów najrzadziej pojawiających się w liryce Młodej Polski. I jeżeli już zostaje wykorzystany, to najczęściej w wersji pozbawionej niemal zupełnie aspektów sensualnych. Staje się mianowicie symbolem – odnoszonym przede wszystkim do pojęć o charakterze abstrakcyjnym. Tego typu zależności – ograniczenie do minimum aspektu cielesnego a uwypuklanie znaczenia […]
Zmysłowa sugestywność „sfery nocnej” w dramacie polskim końca XIX wieku wiąże się z rozwojem techniki teatralnej. Przez wieki przedstawianie luminalnych kontrastów nocy było w teatrze sprawą czysto umowną, kwestią zastosowania określonej konwencji, na przykład zapalonej w dziennym świetle latarni albo wprowadzenia poetyckiego opisu (Ratajczakowa 2006: 407). W drugiej połowie XIX […]