Sensualność, cielesność to kategorie, które nie mogą być w odniesieniu do człowieka analizowane jednowymiarowo. Ludzka sfera somatyczna jest w językowym obrazie człowieka odnoszona nie tylko do kategorii fizycznych, do wyłącznie zmysłowego odbioru świata. W doznaniach człowieka cielesność splata się bowiem nierozerwalnie z wymiarem emocjonalno-duchowym. Istnieje zatem ogromny zbiór jednostek języka, […]
ciało
223 wpisy
Kolano to – według Słownika języka polskiego – 'część nogi – przednia dolna okolica uda i górna podudzia, leżąca przy stawie kolanowym; tenże sam staw’. Prostszą, bardziej zgodną z potocznym rozumieniem definicję proponuje zaś Anna Wierzbicka:”środkowa część nogi, gdzie noga może się zginać” (Wierzbicka 1975: 96). Inne znaczenia wyrazu wiążą […]
Naturalne postrzeganie świata w odniesieniu do części ludzkiego ciała jest jednym z przejawów antropocentycznej interpretacji rzeczywistości, utrwalonej w językowym obrazie świata. Ręce „są pomocne”przede wszystkim przy kategoryzacji przestrzennej – przy najprostszym określaniu prawej i lewej strony świata. Mówimy, że coś znajduje się po prawej lub po lewej ręce, można też […]
Bok (według definicji Słownika języka polskiego) to w podstawowym znaczeniu to 'prawa albo lewa strona tułowia człowieka lub zwierzęcia’. Źródła leksykalne nie notują w zasadzie żadnych synonimów, które mogłyby tu zostać poddane analizie (w pewnym sensie bliskoznaczne wyrazy strona, kierunek nie są nazwami somatycznymi). Konotacja 'reprezentowania człowieka przez wygląd’, istotna […]
Definicja leksykalna brzucha – 'część tułowia człowieka i wyższych zwierząt zawierająca narządy trawienne, moczowe i wewnętrzne płciowe’ – wyraźnie łączy dwa elementy: opis zewnętrznej części ciała i wyliczenie narządów wewnętrznych. Semantyczne i pojęciowe oddzielenie obu tych elementów znaczenia słowa w wielu kontekstach nie wydaje się możliwe. Dane językowe wskazują, że […]
Dużo miejsca, szczególnie w powieściach, poświęca Witkacy „czuciom wewnętrznym”, czyli wewnętrznemu dotykowi. Somatyczne czucie organów wewnętrznych nie tylko pozwala dbać o zdrowie fizyczne, ale również ocenić wpływ degenerującego się świata. Analogię do choroby niszczącej organy wewnętrzne dostrzega Witkacy we wszelkich formach degradacji jednostki i kultury. Ciągłe przewroty społeczne porównuje do […]
W swoich dziełach filozoficznych Witkacy rozróżniał dwa rodzaje odczuć cielesnych: zewnętrzny i wewnętrzny dotyk, czy mówiąc inaczej: czucia cielesne wewnętrzne i zewnętrzne (Witkiewicz 2003: 14). Pogląd na cielesność to centralny punkt jego filozofii, którą określał jako monadologię. W Witkacowskiej monadologii, traktowanej przez autora jako filozofia realistyczna, czyli opierająca się na […]
Właściwy wykład fizjonomiki, a więc nauki o tym, co „składność członków człowieczych” wyraża, znajduje się w trzeciej, ostatniej części Gadek. Taki układ treści wydaje się ze wszech miar słuszny, gdyż czytelnik zostaje wtajemniczony w tajniki tej sztuki już odpowiednio przygotowany, dysponujący wiedzą o wszystkich zmysłach (są one opisane w części […]
Ogólnoludzka „adaptacja która odstraszała naszych przodków od jedzenia niebezpiecznego pokarmu zwierzęcego” (Pinker 2002: 413) to wstręt: ponadkulturowa i fizjologiczna reakcja odczuwana na widok gnijących zwłok. W ich obliczu nie sposób myśleć, uniemożliwia to wymiotujące ciało. Myśl pojawia się dopiero wtedy, gdy uda nam się od owego abjektu1Abjekt – W terminologii […]
Erotyka, odgrywając ogromną rolę w całej twórczości Sienkiewicza, w jego powieściach współczesnych zostaje w specjalny sposób powiązana z nowoczesnymi dylematami moralnymi i wyzwaniami zmieniającego się na oczach pisarza świata społecznego. W Bez dogmatu po raz pierwszy zadaje Sienkiewicz pytanie o różne rodzaje miłości, zdecydowanie oddzielając fascynację erotyczną od zakochania czy […]