Metamorfoza jest jednym z motywów antycznych wykorzystywanych w literaturze dawnej. Źródłem opowieści o przemianie człowieka w zwierzę, roślinę lub element przyrody nieożywionej jest mitologia grecka, ale docierają one do świadomości nowożytnych czytelników i twórców za pośrednictwem literatury klasycznej. Dziełem, które miało decydujący wpływ na spopularyzowanie tej tematyki, były Metamorfozy Owidiusza […]
literatura
641 wpisów
Obrazowość i obrazowanie – kategorie odwołujące się do wizualności, choć wypracowane w ramach różnych nurtów badawczych (teorii literatury oraz językoznawstwa kognitywnego) – są dla przekładu jednakowo ważne. Obrazowość pośrednia i bezpośrednia – jeden z tradycyjnych, obok fikcji i nadorganizacji językowej, wyróżników literatury – uruchamia proces wizualizacji, który w lekturze oryginału […]
W pierwszym poważnym polskim traktatacie poświęconym tabace Nauka jako o dobrym a także y złym używaniu proszku tabakowego (1650),, autor stwierdzał, że Polacy: […] nabrali przekonania, że kto jej używa, żadnej już choroby obawiać się nie musi. I dlatego śmielej zbytkują, zwłaszcza coraz większym pijaństwem grzesząc. Mylą się strasznie, gdyż […]
Od dawna już problematyka ciała i zmysłów opuściła laboratoria psychologów, biologów i lekarzy oraz gabinety filozofów i ambony moralistów, przenikając do różnych dyscyplin humanistycznych, a także do kultury artystycznej i kultury popularnej (jeśli jeszcze pozostał taki podział). Problematyka ta w świadomości powszechnej zawsze zresztą istniała, choć chyba w sposób mniej […]
Historię modernistycznej krytyki i teorii przekładu literackiego w Polsce można napisać z perspektywy zmian sensualnych dominant terminologicznych (metaforycznych) właściwych poszczególnym fazom rozwoju refleksji translatorycznej: od „przedteoretycznej” polisensoryczności młodopolan, poprzez postulaty ekwiwalencji somatycznej i audialne terminy-metafory krytyków dwudziestolecia międzywojennego, wizualne i audialne terminy translatologii strukturalnej po kognitywistyczny „wzrokocentryzm” i asensualność semiotycznej teorii […]
Waga przyznana erotyce w powieści Prusa jest zupełnie wyjątkowa na tle epoki. Już Stanisław Brzozowski twierdził, że jedną z najmocniejszych stron talentu autora jest „psychologia erotyzmu”, gdyż „nie ma on żadnej fałszywej pruderii, a posiada jak gdyby nieomylność instynktu” (Brzozowski 1971: 92). Współcześnie Grażyna Borkowska zauważa, że „Lalka jest podszyta […]
W przeciwieństwie do K niedookreślonych ciał kobiecych, których opis u autora Trylogii ogranicza się praktycznie do zwrócenia uwagi na kolor włosów i oczu, [ K] mężczyźni u Sienkiewicza zbudowani są bardziej kompleksowo. Oprócz twarzy posiadają również pozostałe części ciała (ramiona, barki, kark, tułów, uda, łydki…), których cechy, zgodnie z zasadami […]
W przeciwieństwie do dzieł Prusa, który często celowo wprowadza w błąd swoich wykształconych na pracach fizjonomistów czytelników, w przypadku Orzeszkowej można zaufać danej przez nią fizycznej charakterystyce bohatera, „naszkicowane przy prezentacji postaci rysunki fizjonomiczne potwierdzają się potem w akcji, wizerunki patognomiczne – we wspomnieniach o przeszłości” (Bachórz 1987: 572-573). W […]
W przypadku relacji polsko-żydowskich mówić możemy o pograniczu jako sferze, w której dochodzi do spotkania elementów pochodzących z obu kultur i formowania się nowej – płynnej i zmiennej – kulturowej całości (Strauss 1985: 9). To kulturowe pogranicze ma szczególny przestrzenny wymiar, uwarunkowany charakterem „żydowskich miejsc” i „żydowskiej przestrzeni” (Jewish Topographies […]
Ekwiwalencja translatorska w zakresie fokalizacji zmysłowej (związana z zagadnieniami perspektywy narracyjnej, punktu widzenia, sytuacji narracyjnej) oznacza relację tożsamości strategii służących literackiej reprezentacji percepcjisensorycznej w oryginale i przekładzie. Tożsamość ta ma zagwarantować zbliżone reakcje somatyczne oraz podobne mentalne reprezentacje świata przedstawionego odbiorców tekstów źródłowego i docelowego. Problematyka wzajemnej odpowiedniości narracyjnej perspektywy […]