Miasto w twórczości Gabrieli Zapolskiej jest nie tylko miejscem, ale też ciałem. Pisarka podejmuje próbę opisania złożoności funkcjonowania miejskiego organizmu – mierzy się z kapryśną i nieprzewidywalną fizjologią miasta. Warto na początku zwrócić uwagę na teksty publicystyczne pisarki, w nich bowiem udaje się Zapolskiej uchwycić i opisać konwulsyjną substancjalność i […]
polisensoryczność
170 wpisów
Młoda Polska jest epoką duszy. Nad dykcję dyskursywnego konkretu przedkłada mowę pejzaży wewnętrznych. Ale jest też epoką intensywności doznań. Ceni spotęgowanie zmysłowej wrażliwości. Spotkanie tych porządków przekłada się niekiedy na zapisy doświadczeń zmąconych – synestezyjnych, opartych na grze przemieszczeń sensualnych, a często też sytuujących się pomiędzy jawą i snem, na […]
Mianem marinizmu określa się nurt obecny w wielu literaturach europejskich wieku XVII i XVIII, polegający na naśladowaniu maniery twórczości włoskiego poety barokowego Giambattisty Marina (1569-1625), rozpoznawalny na poziomie poetyki, gustu, tematyki, zasobów inwencyjnych, gatunków i sytuacji lirycznych, motywów metaforycznych i obrazowych, konceptów, a wyrażający się również w przekładach, przeróbkach i […]
Marinizm polski jest fenomenem nieco późniejszym niż włoski. W rozwoju polskiej poezji odegrał on poważną rolę jako szkoła gatunków lirycznych i konceptu, a przede wszystkim jako literacka przestrzeń kształtowania się języka erotycznego, jego leksyki i metaforyki. Wczesnym świadectwem polskiej recepcji autora L’Adone jest pochlebna wzmianka o włoskim poecie w Characteres […]
Adon – polski anonimowy przekład poematu Giambattisty Marina L’Adone, powstały najprawdopodobniej w latach 1625-1647 (Marinelli, Mrowcewicz 1993: 31). Poemat L’Adone był najwybitniejszym dziełem Giambattisty Marina i summą jego poetyki. Powstał pod koniec ośmioletniego pobytu poety w Paryżu, gdzie też został po raz pierwszy wydany in folio w latach 1621-23 i […]
Przełom wieku XIX i XX to okres, w którym taniec jako sztuka odradza się, po okresie pewnego skostnienia i konwencjonalizacji w drugiej połowie XIX stulecia. Odrodzenie to dokonało się pod dużym wpływem tendencji modernistycznych i awangardowych w plastyce, zwłaszcza impresjonizmu, konstruktywizmu, ekspresjonizmu, futuryzmu i kubizmu, a także było skutkiem działalności […]
Eksponowanie cielesności podmiotu, podkreślanie jego zmysłowego kontaktu ze światem bywało w dwudziestowiecznej poezji polskiej formą wyrazu dla postaw i orientacji antymetafizycznych. Przykładowo, somatyczno-sensualne nasilenie wierszy futurystycznych we wczesnych latach dwudziestych ubiegłego stulecia tłumaczy się często jako wyraz sprzeciwu wobec literatury najbliższej przeszłości, uznawanej za nadmiernie „uduchowioną”, lekceważącą biologiczny wymiar egzystencji. […]
Pośród zmysłowych doświadczeń podmiotu reprezentowanych (a więc opisywanych, kreowanych, wyobrażanych) w poezji Krzysztof Kamila Baczyńskiego, Tadeusza Gajcego czy Zdzisława Stroińskiego warto odnotować zjawisko sensualnych substytucji. W wierszach „dwudziestoletnich poetów Warszawy” spotykamy się często z sytuacją, w której receptory zmysłowe zmieniają swoją specjalizację, na przykład dotyk przejmuje możliwości i zobowiązania wzroku […]
Najczęściej występującym nieporozumieniem, związanym z oralnością, jest mimowolna skłonność do patrzenia na ten system komunikacji społecznej poprzez pryzmat czy to naszego współczesnego pojęcia ustności jako takiej, czy też doświadczeń poszczególnych dziedzin, jak sztuka wymowy (retoryka), czy sztuka deklamacji. Tymczasem dla oralności najważniejsza jest nie sama ustność, jako środek przekazu, co […]
W takich utworach Jacka Dukaja, jak Extensa, Lód, Wroniec czy Król Bólu (zbiór 8 opowiadań i powieści, zawierający m.in. Linię oporu, Oko potwora, Szkołę oraz Króla Bólu i pasikonika) znaleźć można całe spektrum odniesień do ciszy i milczenia. W twórczości tej, niesłychanie odkrywczej lingwistycznie, język intensywnie zwraca sam na siebie […]