W 2. połowie XIX wieku krytyka teatralna upowszechniała przekonanie, że najistotniejsze w widowisku teatralnym są dwa aspekty – tekst dramatyczny i aktor, co wiązało się ze sposobami jego percepcji – słuchem i wzrokiem, a zarazem wyznaczało cechy konstytutywne widowiska – audialność i wizualność (por. Malinowska 1994: 56) Pozostałe czynniki kształtujące […]
słuch
139 wpisów
W prozie Michała Choromańskiego mamy do czynienia z charakterystyczną konstrukcją postaci literackiej: bytuje ona w przestrzeni świata przedstawionego utworów nie tylko jako esse percipi, lecz przede wszystkim jako esse audiri i esse audientis. Choromańskibardzo często stosował narracyjne chwyty związane z reprezentacją percepcji wrażeń słuchowych. Wśród nich najważniejsze są: Antycypacja audialna […]
Pamięć to „właściwość żywych organizmów, wskutek której doświadczenia tych organizmów pozostawiają ślady, modyfikując ich przyszłe doświadczenia i zachowanie się. Dzięki owej właściwości historia tych organizmów jest w nich w pewien sposób utrwalona” (Wierszyłowski 1981: 66). Pamięć definiowana jest także jako „akt psychiczny, którego istotą jest rozpoznawanie jako znanych (wspomnienie, reprodukcja, […]
Onomatopeja odmienna to jeden z dwóch podstawowych rodzajów onomatopei (obok onomatopei właściwej). Wyrażenia te są zwykłymi jednostkami języka naturalnego (należą do klasy czasowników, rzeczowników, przymiotników itd.), ale da się wskazać wyraźny związek etymologiczny między danym wyrazem a odpowiadającą mu onomatopeją właściwą, por. kap > kapać, stuk > stukać. Ze względu […]
Na gruncie terminologii muzykologicznej muzyka jest definiowana zawsze w odwołaniu do dźwięku oraz sztuki, np.:‘sztuka, której tworzywem są dźwięki i której utwory w konkretyzacji (wykonaniu) przebiegają w czasie’ (Dąbkowski 1991: 21). Słowniki ogólne języka polskiego zwykle przejmują definicje muzykologiczne, mimo że możliwe jest tworzenie takiej definicji muzyki (oraz innych dziedzin […]
Mimo że formy hasłowe podstawowych czasowników percepcji słuchowej (słyszeć, usłyszeć, słychać, słuchać) są spokrewnione etymologicznie, to jednak we współczesnym języku polskim mają one zróżnicowanie właściwości fleksyjno-składniowe. Według SGJP słyszeć i usłyszeć są czasownikami właściwymi grupy koniugacyjnej VIId, słuchać czasownikiem właściwym grupy I, a słychać – czasownikiem niewłaściwym (nieodmiennym przez osobę). […]
Ważnym terminem służącym opisowi zjawisk audialnych w literaturze jest pejzaż dźwiękowy lub akustyczny (soundscape) stworzony na bazie pejzażu przestrzennego (landscape). Podobnie dźwiękowy punkt orientacyjny (soundmark) to pochodna przestrzennego punktu orientacyjnego (landmark). Nieodłącznym elementem rzeczywistości przedstawionej każdego niemal dzieła prozatorskiego jest właśnie pejzaż dźwiękowy, czyli szeroko rozumiane środowisko akustyczne, którego zakres […]
Muzyczność utworu literackiego – jak piszą znawcy tematu – może istnieć na płaszczyźnie organizacji brzmieniowej tekstu oraz w jego warstwie treściowej. Ta druga sytuacja pojawia się wszędzie tam, gdzie autor o muzyce pisze, wskazuje na proces jej powstawania lub odbioru, odwołuje się do świata muzyki ukazując różnorodne sfery ludzkiej rzeczywistości. […]
Wiersz numeryczny ma strukturę rytmiczną możliwą do rozpoznania w odbiorze akustycznym. Powinien więc docierać do słuchacza w postaci tekstu wypowiedzianego na głos, natomiast w lekturze cichej powinno się pojawić wyobrażenie na temat wewnętrznego słyszenia takiej recytacji. Nie oznacza to jednak, by wiersz numeryczny składał się wyłącznie z czystych elementów mowy […]
Sposoby doświadczania dźwięku Bodźce i zdarzenia dźwiękowe przywołane w piśmiennictwie oświecenia pozwalają wyróżnić kilka sposobów odbioru urbanistycznej fonosfery (statyczny, aktywny, indywidualny i zbiorowy) oraz wskazać na perspektywę przybysza i mieszkańca jako na dwie strategie mówienia o mieście za pomocą reprezentacji jakości słuchowej. Tylko nieliczne źródła prezentują opisy doznań zmysłowych dowodzących […]