Historię wzroku, w kontekście badań antropologicznych nad kulturą biblijną i grecką, interpretował znany literaturoznawca kanadyjski Northrop Frye pisząc m.in.: Northrop Frye : Wielki Kod. Biblia i literatura: 130-131 Oko było zaspokojone przed początkiem historii, w ogrodzie Eden, w którym Bóg uczynił „wszelkie drzewo wdzięczne na wejrzenie” (Rdz 2, 9), będzie […]
wzrok
228 wpisów
Dzięki obrazowym przedstawieniom słownym czytanie dzieła „O początkach, wywodach, dzielnościach, sprawach rycerskich i domowych sławnego narodu litewskiego, żemojdzkiego i ruskiego” pozwala oczami wyobraźni zobaczyć to, o czym pisał Stryjkowski: dziejopis i (!) poeta w jednym autorskim podmiocie. Nie tyle sama wiedza o przeszłości, ile wyobrażanie sobie opisywanych wydarzeń wywołuje emocje […]
Sposób postrzegania świata w liryce Przybosia w dużej mierze ukształtowały teorie malarskie Władysława Strzemińskiego, przede wszystkim pojęcie powidoku, wielokrotnie wskazywanego w literaturze przedmiotu jako istotny element doznań wzrokowych stanowiących kluczową inspirację dla tej poezji. Koncepcja powidoku, rozumiana jako konieczność uwzględnienia wpływu bodźców poprzednich w analizie recepcji bodźców następnych, obejmuje jednak […]
Halucynacja wizualna jest postrzeżeniem powstającym bez udziału bezpośrednich bodźców zewnętrznych (i nie jest też ich zniekształceniem czy nieadekwatną interpretacją). Natomiast sam doznający jej podmiot jest przekonany o prawdziwym charakterze takiego doświadczenia (Gregory 1971: 154-156). Owe „bezzasadne obrazy” traktowane były w literaturze pozytywizmu na zasadzie anomalii, odstępstwa od naturalnych reguł percepcji, […]
Kreacjonizm w poezji Przybosia w dużej mierze wynika z obserwacji rzeczywistości, postrzeganej w sposób subiektywny i awangardowy oraz opisywanej przy użyciu technik nowatorskich, lecz nie wolnych od uwarunkowań tradycji. Wykorzystanie typowych elementów impresjonizmu i ekspresjonizmu dla podkreślenie indywidualnej perspektywy, ulotnego charakteru obserwacji oraz wyeksponowanie emocji „ja” lirycznego odsyła nie tylko […]
Podróżopisarstwo to dział piśmiennictwa, obejmujący bardzo różne gatunki, zarówno stricte beletrystyczne (np. hodoeporikon, cykle sonetów), jak i należące do literatury faktu (np. pamiętnik podróżniczy, listy z podróży, reportaż z podróży) czy również do tzw. literatury użytkowej ( periegeza, sprawozdanie, diariusz). Gatunki te różni od fikcji podróżopisarskich (pikareska, romans przygodowy, powieść […]
Wśród bohaterów pozytywistycznej literatury postacie artystów występują rzadko, a jeżeli sytuacja taka się pojawia, wówczas dominującą dziedziną okazuje się malarstwo. Wynika to nie tylko ze wzrastającej w XIX-wieku rangi, jaką sztuka ta była obdarzana, ale również z powodu egalitarnego charakteru jej metod. Działalność plastyczna wykorzystująca percepcję wizualną mogła bowiem być […]
Podglądanie jest rodzajem percepcji wzrokowej, jaka pozostaje (przynajmniej do pewnego momentu) ukryta dla tych, którzy są jej obiektem. Literatura pozytywizmu nadaje tym sytuacjom charakter zarówno przypadkowy, jak również zamierzony, ale każde z tych rozwiązań – w przeciwieństwie do podsłuchiwania – zakłada obecność postaci, które już są sobie znane, nawet jeśli […]
Według Adama Ważyka „Peiper podawał się za poetę oczu, polował oczami” (Ważyk 1982: 351); stwierdzenie to wskazywałoby na wzrokocentryczny aspekt tej poezji – jej racjonalizm i intelektualizm wyznacza świadomość, której zmysłem jest oko. W pewnym stopniu o autorze Żywych linii można powiedzieć jak o Julianie Przybosiu, że jego „ja” liryczne […]
Jakkolwiek mechanizm percepcji barw można uznać za uniwersalny, wspólny wszystkim ludziom obdarzonym zdrowym aparatem wzroku, nie ulega wątpliwości, że w różnych językach i kulturach spektrum kolorystyczne jest opisywane za pomocą repertuarów nazw różniących się od siebie tak pod względem ilościowym, jak i jakościowym. Por. Anna Wierzbicka : Język – umysł […]