„Woń to proces fizyczny wykorzystywany przez nas wszystkich, ale przez nikogo w pełni nie rozumiany” – tak od strony fizykalnej oceniają stan wiedzy o zapachach redaktorzy czasopisma „Contemporary Physics” (Brookes 2011: 385). Jeszcze bezradniej czuje się wielu poetów, którym chodzi zresztą nie o wiedzę, lecz o zdolność wysłowienia doznań węchowych. […]
Leśmian Bolesław
30 wpisów
Wartością stojącą w młodopolskiej hierarchii estetycznej wyżej niż „plastyczność” były muzyczne walory dzieła (Głowiński 1998: 323). Badacze krytyki wiążą ten stan rzeczy m.in. z wpływem idei Artura Schopenhauera (Podraza-Kwiatkowska 1997: 68) i z oddziaływaniem twórczości (także teoretycznej) Ryszarda Wagnera; mówi się nawet o pojawieniu się w krytycznoliterackim dyskursie Młodej Polski […]
Bachtinowskie pojęcie karnawalizacji oznacza światopogląd opozycyjny wobec oficjalnego porządku i jego instytucji, kwestionujący przyjęte hierarchie, ekscentryczny, odwracający je w poetyce świata na opak, posługujący się parodią, satyrą, groteską, profanacją, nawiązaniami do kultury ludowej. Według Bachtinowskiej metafory, kultura oficjalna reprezentowana jest w ciele przez część od pasa w górę – karnawalizacja […]
W koncepcji Stanisława Mleczki (Mleczko 1901), rytm poetycki warunkowany jest dwoma rytmami fizjologicznymi: rytmem akcji serca i rytmem oddechowym. Fakt, że krew jest pompowana do mózgu w miarowych odstępach, przekłada się na zjawisko nazywane przez autora „metryką okresową myśli”, nadającą sinusoidalny przebieg intelektualnym czynnościom człowieka, nie tylko artystycznym. Jedną z […]
Ekwiwalencję sensoryczną można określić jako odmianę dynamicznej (pragmatycznej) ekwiwalencji tłumaczeniowej . Ta relacja równoważności efektu oddziaływania oryginału i przekładu na odbiorców wiąże się z różnymi modalnościami sensorycznymi. W zależności od typu impulsów sensorycznych (somatycznych) dostarczanych odbiorcom przez oryginał i przekład wyodrębnić można nie tylko ekwiwalencję audialną, wizualną i kinestetyczną, ale […]
Poetycki obraz odbicia i podwojenia pełnił w literaturze przełomu XIX i XX wieku wielorakie funkcje, odnosił się między innymi do introspekcji, kontemplacji, twórczości, zagadek poznania, tajemnicy bytu. Dal opisu tematu literackiego rozróżnienie między światem natury z jednej strony a światem stworzonym przez człowieka z drugiej strony, wydawałoby się istotne. Ważne […]
Bolesław Leśmian i Leopold Staff wielokrotnie i na różne sposoby podejmowali motyw odbicia w wodzie czy lustrze, wpisując go w swój świat wyobraźni. W chwili, gdy dwudziestowieczne zagadnienia epistemologiczne i metafizyczne nie dawały się już zawrzeć w mającym romantyczne źródła motywie poetyckim zwierciadlanego podwojenia, w poezji pojawiły się skomplikowane systemy […]
Poeta awangardowy – choć wielbiciel urbanizacji i techniki – niejednokrotnie ukazuje złowrogie i ciemne aspekty miejskiego życia. Poetycki obraz miejskiej biedoty i niesprawiedliwości społecznej, bohaterowie zepchnięci na margines społeczeństwa, byty przypominające larwę Norwida (z wiersza Larwa) czy kalekujące postaci z poezji Leśmiana (Łapiński 1994: 79-87), budują obraz ludzkiej kondycji zakłócający […]
W roku 1964, kiedy Jean Starobinski po raz pierwszy dokonał wyboru spośród 99 notatników de Saussure’a na temat anagramów i ogłosił ich fragmenty w „Mercure de France” (Starobinski 1964: 243-262), w Cahiers Ferdinand de Saussure ukazały się listy do Antoine’a Meilleta – pierwszy z nich dotyczył anagramów i wkrótce został […]
W swoich szkicach literackich i recenzjach Bolesław Leśmian posługiwał się, dodatnio nacechowaną kategorią „wonności”. To co „wonne” jest dla niego zarazem sensualne i mistyczne. Kategoria ta została przez poetę wyprowadzona z tradycji Pieśni nad pieśniami i jej talmudycznej egzegezy pochodzącej z kręgu szkoły w galilejskim mieście Jawne (Jamne). W refleksji […]