Zgodnie z koncepcją Franciszka A. Mesmera (1734 – 1815) w świecie, oprócz magnetyzmu mineralnego, działa magnetyzm zwierzęcy, polegający na oddziaływaniu na siebie organizmów żywych, dokonującym się zarówno na zmysły zewnętrzne, jak i zwłaszcza na zmysł wewnętrzny. Mesmer przyjął założenie istnienia, jak to nazwał, fluidu, specyficznego płynu – magnetycznego, w związku […]
Słowacki Juliusz
36 wpisów
Jednym z ważnych przeżyć związanych z romantycznym doświadczeniem ciała jest łącząca się z nim trauma, uraz psychiczny, który wynika z cierpienia ciała czy też poczucia łączącego się z nim ograniczenia. O takim urazie świadczyć będzie bądź częste powracanie związanych z nim tematów korporalnych w twórczości pisarza, bądź specyficzne fantazmatyczne opracowanie […]
Jednym z aspektów romantycznej samowiedzy stała się, widoczna szczególnie wyraźnie na gruncie niemieckim, opozycja antyku i nowożytności, traktowanej jako romantyczność (opozycja przejęta po poprzednich epokach, ale ukazująca – po zakończonym sporze starożytników i nowożytników – wyższość nowożytności (Wellek 1955: 59)). Opozycja ta zawiera w sobie pary przeciwnych zjawisk: m. in. […]
Funkcje polisensoryczności Euzebiusz Słowacki – teoretyk sztuki ukształtowany przez koncepcje oświeceniowe, ale akceptujący dużą część idei romantycznych – przekonywał, że artysta powinien „nadać słowom ciało i kolory, słowem rzecz swoję odmalować w najdoskonalszym zmysłowym wystawieniu.” Dodawał, że twórcy winni „tak dobitne i uderzające wystawić obrazy rzeczy, tak żywe nadać wyrazom […]
Wśród zamieszczonych w literaturze I połowy XIX wieku opisów doznań polisensorycznych wyróżniają się zestawienia doznań wzrokowych i słuchowych. Ich liczebna dominacja nie wynika tylko z tego, że płyną z sensorów najczęściej wykorzystywanych w życiu codziennym, ale także z tego, że właśnie te dwa typy doznań stanowiły podstawę rozważań romantyków o […]
W literaturze polskiego romantyzmu można wskazać grupę utworów, których tematem są wspomnienia. Wśród nich wyróżniają się reminiscencje z wydarzeń inicjacyjnych, zamykających okres beztroskiej, naiwnej młodości. Wejście w dorosłość jest w nich ukazane jako przeżycie traumatyczne. Ucieczką przed nim ma być powrót do przeszłości sprzed inicjacji, jednak odzyskanie tego, co utracone, […]
Częsty w literaturze romantycznej motyw harfy (nierzadko utożsamianej w poezji z lutnią oraz lirą), niezależnie od kontekstu, w jakim został wykorzystany, niemal zawsze uruchamiał postrzeganie wzrokowe, słuchowe i wrażenia dotyku. Powodami kojarzenia tego instrumentu z trzema zmysłami była jego konstrukcja (przede wszystkim struny), sposób wydobywania dźwięków, a także brzmienie: barwa […]
W akcie V Samuela Zborowskiego problematyka ciała i ducha ukazuje się w swoistym zwieńczeniu mesjanistycznym; duch i ciało Zborowskiego/Chrystusa/Polski uzasadniają mesjanistycznie genezyjski wymiar dziejów. W wielkiej perorze przed Bożym trybunałem Adwokat ujawnia finalny sens dziejów, w którym duch wespół z ciałem pełnią kluczową rolę w uzyskanej Jeruzalem Słonecznej: Juliusz Słowacki […]
Erotyka w literaturze romantycznej kształtowana jest przez romantyczną koncepcję miłości oraz powiązaną z nią cenzurę, której poddana została zmysłowość romantycznego doświadczenia erotycznego. Geneza tej cenzury jest złożona – spośród różnych jej wymiarów rolę kluczową odgrywał nie tylko konwenans i obyczajowość, literacka stylistyka i moda, ale także mit miłości romantycznej, specyficzne […]
Wzrok Romantycznedoświadczenie erotyczne ma charakter wielozmysłowy, niewątpliwie jednak obecność zmysłów jest w nim podporządkowana dominacji wprowadzającego dystans oka. Pozostałe zmysły ulegają atrofii (dotyk i przede wszystkim smak) lub szczególnemu literackiemu skonwencjonalizowaniu (zapach, słuch). Dominuje przy tym perspektywa męskiego spojrzenia. Romantyk widzi i opisuje, aczkolwiek – paradoksalnie – opis ten ukazuje […]