Twórcy prozy nurtu chłopskiego (o kontrowersjach terminologicznych zob. Bereza 1972: 5-17; Lichański 1976: 12-13; Zawada 1983: 11-69) wywodzący się ze wsi i świetnie znający jej realia, w swoich utworach zarejestrowali szereg problemów chłopskiej codzienności, w tym kwestię jedzenia (w rozumieniu przedmiotowym i czynnościowym), którą ukazali w całym jej historyczno-kulturowym skomplikowaniu. […]
Wachcińska, Olga
8 wpisów
W prozie nurtu chłopskiego, będącej literackim świadectwem życia polskiej wsi w dobie powojennych przemian gospodarczych, społecznych i kulturowych, ważne miejsce zajmuje problematyka ludzkiej cielesności i seksualności, która – podobnie jak inne elementy składające się na ludową wizję świata i człowieka – przeszła proces światopoglądowej transformacji, świetnie zresztą udokumentowany w utworach […]
Ważnym komponentem tradycyjnej wiedzy ludowej były przekonania związane z lecznictwem (Moszyński 2010: 71; Tylkowa 1981), których kształt zdradzał typowy dla mieszkańców dawnej wsi polskiej synkretyzm światopoglądowy. Rozwijana w oparciu o obserwacje płynące z zaangażowania poszczególnych zmysłów medycyna chłopska łączyła w sobie poglądy sprzeczne z naukowym rozumieniem problemów zdrowia i choroby, […]
Ludowy światopogląd zakładał tożsamość budowy ciała ludzkiego z organizacją kosmosu. Liczne opowieści o powstaniu świata podkreślały wzajemną przekładalność poszczególnych elementów kodu antropologicznego i kosmologicznego, np. ciało – ziemia, kości – kamienie, woda – krew, włosy – rośliny, oczy – słońce, słuch – strony świata, głowa – niebo, odbyt – piekło […]
Polskie zamówienie ludowe – rodzimy odpowiednik znanych różnym społecznościom tradycyjnym magicznych praktyk, wyrosłych z wiary w sprawczą moc słowa i gestu – zajmowało poczesne miejsce w wiejskim lecznictwie i było nierozerwalnie związane z synkretycznym, magiczno-religijnym systemem chłopskich wierzeń. Stanowiło jeden z rodzajów rytuałów słownych (obok zaklinania i zażegnania), polegający na […]
W świetle chłopskich wyobrażeń ludzkie ciało tożsame było z organizacją Kosmosu ( (Libera 1995a: 73)), w swojej konstrukcji odwzorowywało porządek wszechświata ( (Kowalski 2007: 132)) i stanowiło pierwszy model opisu rzeczywistości jako „nośnik” opozycji przód – tył, prawe – lewe, góra – dół ( (Paluch 1995: 157-163)). Ludowa wiedza na […]
Ludowe praktyki z zakresu obrzędowości rodzinnej ( narodzinowej, weselnej, pogrzebowej) wiązały się z doniosłymi momentami ludzkiego życia, w których to dokonywała się zmiana dotychczasowego statusu ontologicznego człowieka. Istotną rolę odgrywały zwłaszcza rytuały funeralne, w centrum których znajdowało się ciało osoby zmarłej, poddanej procesowi wykluczenia ze społeczności. Pogrzebowe praktyki i działania […]
Romantyczne dążenia do odmalowania przystającego do ówczesnej wizji ludowości obrazu kultury chłopskiej sprowadzały się często do manipulowania materiałem folklorystycznym w celu wyeliminowania naturalnych „chropowatości“ rodzimej literatury oralnej. Próby dostosowania folkloru do wymogów kultury oficjalnej prowadziły do wyzucia go z autentyzmu i do infantylizacji, zwłaszcza poprzez usuwanie bądź modyfikowanie elementów wzbudzających […]