Adon – polski anonimowy przekład poematu Giambattisty Marina L’Adone, powstały najprawdopodobniej w latach 1625-1647 (Marinelli, Mrowcewicz 1993: 31). Poemat L’Adone był najwybitniejszym dziełem Giambattisty Marina i summą jego poetyki. Powstał pod koniec ośmioletniego pobytu poety w Paryżu, gdzie też został po raz pierwszy wydany in folio w latach 1621-23 i […]
poezja
28 wpisów
Sonet Jana Andrzeja Morsztyna Na krzyżyk na piersiach jednej panny, umieszczony w zbiorze Lutnia w zespole 19 sonetów o tematyce erotycznej (Lutnia 166-184), stanowi przykład libertyńskiej gry z bogatą tradycją duchowości pasyjnej, wykorzystaną do przedstawienia pożądania i zaspokojenia seksualnego. W grze tej istotną funkcję pełni zmysł wzroku: Jan Andrzej Morsztyn […]
Epigram Symeona Połockiego (1628/9?-1680), Pięć zmysłów następują pochodzi z rękopiśmiennego zbioru powstałego w latach 1648-68. Jego autor był poetą pochodzenia białoruskiego i mnichem (prawdopodobnie unickim), wykształconym w kręgu Akademii Mohylańskiej w Kijowie. Połocki początkowo działał na pograniczu polsko-ukraińskim, a następnie na dworze carskim w Moskwie. Przez całe życie, obok innych […]
Poezja Kaspra Miaskowskiego, szczególnie reprezentatywna dla barokowej estetyki sensualnej, odzwierciedla symptomatyczne dla niej nasycenie języka artystycznego siłą zmysłowej ewokacji. Staje się to wyraźnie widoczne zwłaszcza w utworach religijnych gdzie to, co zarazem nieskończone i ograniczone ciałem, poddane zostaje konwencjom zdolnym wyrażać dramatyzm historii wcielonego Słowa oraz intensywność napięcia między sanctitas […]
Naszemu pragnieniu poznania świata od najdawniejszych czasów towarzyszyło zainteresowanie fenomenem marzeń onirycznych. Ogólna zgodność panowała jedynie w przekonaniu, że obrazy nocne musiały czemuś służyć, dalej cała kwestia mocno się komplikowała. Znaczenie, a co za tym idzie użyteczność snów uzależniano od istoty oneiroi, ich źródła pochodzenia oraz charakteru fantazji sennych. Na […]
„Ginie przez własne oczy” (Metamorphoses III 440) – pisze Owidiusz o Narcyzie, opowiadając jego dzieje w trzeciej księdze Metamorfoz (I w. n.e.), obok historii innych postaci, których cierpienie wiąże się ze zmysłem wzroku (Akteona, Semele, Tejrezjasza, Penteusza). Urodziwy młodzieniec ukarany za nieczułość zakochuje się we własnym odbiciu, w którym nie […]
Najogólniej można powiedzieć, że Sarmata wiódł żywot dwojaki: w okresie pokoju był ziemianinem, w czasie wojny stawał się rycerzem. W obydwu postaciach swą sarmacką tożsamość pojmował jako opozycję wobec antywzoru, jaki znajdował w dworzaninie i magnacie (wewnętrzne zróżnicowanie stanu szlacheckiego to samoistne zagadnienie). Oczywiście podobnie jak literatura ziemiańska pozostanie wypowiedzią […]
„Choć chodzi, stoi, siedzi, dotyka człek wszędy” (Potocki 1987b: 337) – zauważa Potocki w jednej z swych fraszek i chyba oczywistości tej obserwacji należy przypisać raczej nikłe zainteresowanie w jego poetyckiej refleksji tym najpośledniejszym ze zmysłów. Poeta dzieli ze współczesnymi sobie przekonanie o najniższym miejscu „grubego” dotyku w zmysłowej hierarchii. […]
Sensualne obrazowanie, podobnie jak wartościowanie bogactwa zmysłowej oferty świata przechodzi w utworach Kaspra Twardowskiego swoistą ewolucję, będącą konsekwencją zmian, którym ulega twórczość poety już niemal u samych jej początków. Przeobrażenie, które dotknie przede wszystkim tematycznej sfery tych wierszy, dokonuje się w krótkim czasie, między rokiem 1617 a 1618, czyli pomiędzy […]
Petrarkizm jest to nurt w poezji europejskiej, rozwijający się od schyłku XIV do połowy XVII wieku; polegający na naśladowaniu poezji Francesca Petrarki (1304-1374) pisanej in volgare, choć bywa również traktowany jako wielostronne oddziaływanie całej, także łacińskiej twórczości Petrarki. Właściwym prawodawcą nurtu stał się Pietro Bembo, który w sławnym traktacie Prose […]