Najczęściej występującym nieporozumieniem, związanym z oralnością, jest mimowolna skłonność do patrzenia na ten system komunikacji społecznej poprzez pryzmat czy to naszego współczesnego pojęcia ustności jako takiej, czy też doświadczeń poszczególnych dziedzin, jak sztuka wymowy (retoryka), czy sztuka deklamacji. Tymczasem dla oralności najważniejsza jest nie sama ustność, jako środek przekazu, co […]
literatura
641 wpisów
W osiemnastowiecznych tekstach obejmujących tematy i problemy związane z obszarem urbanistycznym i społecznością miejską pisarze podkreślają przede wszystkim rolę bodźców węchowych w doświadczaniu przestrzeni, wskazują na ich relacje z emocjami, sposób kreowania miejskiego „kostiumu” oraz oddziaływanie obszaru olfaktorycznego na kształtowanie się miejskiej tożsamości. Różnorodne wypowiedzi poprzez odwołanie do jakości zapachowych […]
Brzmienie miasta i jego funkcje Utrwalone w piśmiennictwie oświecenia dźwięki – ukazywane z odmiennych perspektyw i doznawane w różnorodny sposób – charakteryzują społeczność urbanistyczną i odzwierciedlają istniejące między jej członkami relacje. Ukazane są jako nośnik intencji, odczuć i emocji („[król] słuchających do płaczu pobudził” (Naruszewicz 2008: 64)), narzędzie służące formowaniu […]
Romantyzm to epoka, w której możemy obserwować zerwanie z formułą literatury, zakorzenioną w oralności i przejście do pojmowania literatury jako piśmiennictwa (Opacka 1998: 13 i nn.). Można tu np. przypomnieć o eksponowanym przez Kazimierza Wykę przejściu Mickiewicza od „opiewam” do „opisuję” w inwokacji Pana Tadeusza (Wyka 1963: 53 i nn.), […]
Jednym z ważnych [ K] źródeł konwencji przedstawienia ciała w literaturze romantyzmu – i szerzej w literaturze XIX wieku – była fizjonomika Johanna Caspara Lavatera (1741 – 1801), autora dzieła Physiognomische Fragmente (1775 – 1778). Koncepcja ta – odwołująca się tak do nauki, jak i związana z tradycjami filozofii moralnej, […]
Afekt, podobnie jak harmonia, jest jednym z podstawowych pojęć, które organizuje myślenie o muzyce w dawnych wiekach. Jak pouczały ówczesne traktaty filozoficzne i medyczne, odwołując się do autorytetu Arystotelesa, afekt miał naturę podwójną: psychiczną oraz fizjologiczną, sensualną. Stąd też muzyka, pojmowana zarówno jako aktywność intelektualna jak i sztuka pobudzająca zmysł […]
Dla twórczości Gustawa Herlinga-Grudzińskiego wizualność pejzażu stanowi jedną z cech charakterystycznych (Bielska-Krawczyk 2004: 257-286; Bolecki 2005: 143-154; Tomaszewski 2006:313-338). To właśnie na krajobrazie bowiem pisarz często zatrzymywał – niejednokrotnie w sposób nieco nostalgiczny – swój wzrok i chętnie go „uwidaczniał” za pomocą słów. Po części być może dlatego, że temat […]
Miron Białoszewski, zapisując swoje utwory, „opowiada, nieustannie opowiada” (Głowiński 1997: 159). Dla jego twórczości charakterystyczne jest łączenie właściwości języka mówionego, potocznego i dziecięcego oraz rytmizacja i fonetyczne nacechowanie wypowiedzi (Barańczak 1974), a także patrzenie na świat „z tekstem”, podglądanie mowy „in statu scribendi” (Gleń 2004: 25–27). Na dostrzeżenie przez Białoszewskiego […]
W takich utworach Jacka Dukaja, jak Extensa, Lód, Wroniec czy Król Bólu (zbiór 8 opowiadań i powieści, zawierający m.in. Linię oporu, Oko potwora, Szkołę oraz Króla Bólu i pasikonika) znaleźć można całe spektrum odniesień do ciszy i milczenia. W twórczości tej, niesłychanie odkrywczej lingwistycznie, język intensywnie zwraca sam na siebie […]
Andrzej Glaber : Gadki o składności członków człowieczych z Arystotelesa i też inszych mędrców wybrane: 72 […] chęć jedzenia jest znamię próżnego żołądka, a tak gdy tam nieco weń nie włożą, tedy on wciąga w się wilgoty złe i plugawe ku trawieniu, z których więc pochodzą w głowę dymy jadowite […]