Literatura okresu pozytywizmu często wprowadza muzykę i śpiew, niemniej proces ten zakłada funkcjonowanie efektów akustycznych wyłącznie w obrębie świata przedstawionego. Z tego powodu literatura pozytywizmu (nie wyłączając liryki) w zasadniczym stopniu ignoruje foniczne właściwości artystycznego języka, w szczególności zaś fenomeny natury onomatopeicznej. Jeżeli zatem utwory muzyczne (i wokalne) są elementem […]
literatura
641 wpisów
Historię wzroku, w kontekście badań antropologicznych nad kulturą biblijną i grecką, interpretował znany literaturoznawca kanadyjski Northrop Frye pisząc m.in.: Northrop Frye : Wielki Kod. Biblia i literatura: 130-131 Oko było zaspokojone przed początkiem historii, w ogrodzie Eden, w którym Bóg uczynił „wszelkie drzewo wdzięczne na wejrzenie” (Rdz 2, 9), będzie […]
Dzięki obrazowym przedstawieniom słownym czytanie dzieła „O początkach, wywodach, dzielnościach, sprawach rycerskich i domowych sławnego narodu litewskiego, żemojdzkiego i ruskiego” pozwala oczami wyobraźni zobaczyć to, o czym pisał Stryjkowski: dziejopis i (!) poeta w jednym autorskim podmiocie. Nie tyle sama wiedza o przeszłości, ile wyobrażanie sobie opisywanych wydarzeń wywołuje emocje […]
Oralność w Psalmodii swe znaczenie wywodzi nie tyle na podstawie tego, jak często w jej wersetach znajdziemy ślady „żywej mowy”, ile przede wszystkim stąd, kim są Bóg i Jezus Chrystus: Wespazjan Kochowski : Trybut należyty wdzięczności […] Panu i Bogu albo Psalmodia polska: 369 12. Zechciał, kiedy chciał i jako […]
Sposób postrzegania świata w liryce Przybosia w dużej mierze ukształtowały teorie malarskie Władysława Strzemińskiego, przede wszystkim pojęcie powidoku, wielokrotnie wskazywanego w literaturze przedmiotu jako istotny element doznań wzrokowych stanowiących kluczową inspirację dla tej poezji. Koncepcja powidoku, rozumiana jako konieczność uwzględnienia wpływu bodźców poprzednich w analizie recepcji bodźców następnych, obejmuje jednak […]
Odczuwanie przestrzeni w poezji Przybosia przypisane jest nie tylko zmysłowi wzroku, często zwodzonemu przez złudzenia i skróty perspektywy. Poczucie bezkresu, przepaści czy wyniosłości sygnalizowane jest też przez słuch rejestrujący milknące w oddali echo czy odgłos kamyków spadających w przepaść, poprzez propriocepcję oraz kinestezję (obejmujących też poczucie równowagi), umożliwiające konstruowanie mapy […]
W wypowiedziach teoretycznoliterackich i krytycznoliterackich Przyboś zazwyczaj krytykuje nadużywanie rymów, z aprobatą odbierając wyłącznie współbrzmienia eksponujące czy generujące naddane sensy. Z entuzjazmem komentuje rymy Mickiewicza, które – w jego odczuciu – zawsze mają semantyczny charakter. Wbrew pozorom jest jednak zwolennikiem pięknego brzmienia poezji, a estetyka foniczna pozostaje istotnym kryterium rzemiosła […]
Poeta awangardowy – choć wielbiciel urbanizacji i techniki – niejednokrotnie ukazuje złowrogie i ciemne aspekty miejskiego życia. Poetycki obraz miejskiej biedoty i niesprawiedliwości społecznej, bohaterowie zepchnięci na margines społeczeństwa, byty przypominające larwę Norwida (z wiersza Larwa) czy kalekujące postaci z poezji Leśmiana (Łapiński 1994: 79-87), budują obraz ludzkiej kondycji zakłócający […]
Halucynacja wizualna jest postrzeżeniem powstającym bez udziału bezpośrednich bodźców zewnętrznych (i nie jest też ich zniekształceniem czy nieadekwatną interpretacją). Natomiast sam doznający jej podmiot jest przekonany o prawdziwym charakterze takiego doświadczenia (Gregory 1971: 154-156). Owe „bezzasadne obrazy” traktowane były w literaturze pozytywizmu na zasadzie anomalii, odstępstwa od naturalnych reguł percepcji, […]
Kreacjonizm w poezji Przybosia w dużej mierze wynika z obserwacji rzeczywistości, postrzeganej w sposób subiektywny i awangardowy oraz opisywanej przy użyciu technik nowatorskich, lecz nie wolnych od uwarunkowań tradycji. Wykorzystanie typowych elementów impresjonizmu i ekspresjonizmu dla podkreślenie indywidualnej perspektywy, ulotnego charakteru obserwacji oraz wyeksponowanie emocji „ja” lirycznego odsyła nie tylko […]