Pisarze Młodej Polski odebrali lekcję naturalizmu – lekcję literatury ufundowanej na chłodnym, studiującym spojrzeniu. Często zaskakująco przenikliwej, ale też w niepokojący sposób drastycznej. Wypełnionej obrazami przemocy i okrucieństw składających się na zwykłą ludzką egzystencję, na życie człowieka au naturel – człowieka sprowadzonego na nowo do królestwa LIMK zwierząt, poddanego brutalnej […]
XX wiek
246 wpisów
Przełom wieku XIX i XX to okres, w którym taniec jako sztuka odradza się, po okresie pewnego skostnienia i konwencjonalizacji w drugiej połowie XIX stulecia. Odrodzenie to dokonało się pod dużym wpływem tendencji modernistycznych i awangardowych w plastyce, zwłaszcza impresjonizmu, konstruktywizmu, ekspresjonizmu, futuryzmu i kubizmu, a także było skutkiem działalności […]
Czy podmiot młodej warszawskiej poezji wojennej – o ile można sobie pozwolić na takie uogólnienie – odczuwa smak świata, w którym istnieje? Czy pośród jego sensualnych kompetencji mieści się także zdolność smakowania rzeczywistości? Pytanie wydaje się warte podjęcia. Oto dwa fragmenty poetyckie wynotowane z dwu wierszy Krzysztofa Kamila Baczyńskiego: Krzysztof […]
Pośród zmysłowych doświadczeń podmiotu reprezentowanych (a więc opisywanych, kreowanych, wyobrażanych) w poezji Krzysztof Kamila Baczyńskiego, Tadeusza Gajcego czy Zdzisława Stroińskiego warto odnotować zjawisko sensualnych substytucji. W wierszach „dwudziestoletnich poetów Warszawy” spotykamy się często z sytuacją, w której receptory zmysłowe zmieniają swoją specjalizację, na przykład dotyk przejmuje możliwości i zobowiązania wzroku […]
Eksponowanie cielesności podmiotu, podkreślanie jego zmysłowego kontaktu ze światem bywało w dwudziestowiecznej poezji polskiej formą wyrazu dla postaw i orientacji antymetafizycznych. Przykładowo, somatyczno-sensualne nasilenie wierszy futurystycznych we wczesnych latach dwudziestych ubiegłego stulecia tłumaczy się często jako wyraz sprzeciwu wobec literatury najbliższej przeszłości, uznawanej za nadmiernie „uduchowioną”, lekceważącą biologiczny wymiar egzystencji. […]
Eseistyka jako forma ekspresji najczęściej łączona jest z działaniem „rozumu”, „rozsądku”, „intelektu” (por. Sendyka 2006: 177), z „uprawianiem refleksji filozoficznej” (Zawadzki 2001: 6): „essay jest próbą jednego sformułowania odcieni myśli nie mających tradycyjnie ustalonych kształtów” pisał na początku swojej kariery Jerzy Stempowski (1932). Człowiek eseistyczny jest więc przede wszystkim „człowiekiem […]
Dla twórczości Gustawa Herlinga-Grudzińskiego wizualność pejzażu stanowi jedną z cech charakterystycznych (Bielska-Krawczyk 2004: 257-286; Bolecki 2005: 143-154; Tomaszewski 2006:313-338). To właśnie na krajobrazie bowiem pisarz często zatrzymywał – niejednokrotnie w sposób nieco nostalgiczny – swój wzrok i chętnie go „uwidaczniał” za pomocą słów. Po części być może dlatego, że temat […]
Miron Białoszewski, zapisując swoje utwory, „opowiada, nieustannie opowiada” (Głowiński 1997: 159). Dla jego twórczości charakterystyczne jest łączenie właściwości języka mówionego, potocznego i dziecięcego oraz rytmizacja i fonetyczne nacechowanie wypowiedzi (Barańczak 1974), a także patrzenie na świat „z tekstem”, podglądanie mowy „in statu scribendi” (Gleń 2004: 25–27). Na dostrzeżenie przez Białoszewskiego […]
W takich utworach Jacka Dukaja, jak Extensa, Lód, Wroniec czy Król Bólu (zbiór 8 opowiadań i powieści, zawierający m.in. Linię oporu, Oko potwora, Szkołę oraz Króla Bólu i pasikonika) znaleźć można całe spektrum odniesień do ciszy i milczenia. W twórczości tej, niesłychanie odkrywczej lingwistycznie, język intensywnie zwraca sam na siebie […]
Kobiece ciało jest jednym z najczęściej omawianych, a równocześnie jednym z najsilniej nacechowanych sensualnie motywów w poezji Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Zazwyczaj przywołuje się w tym kontekście erotyki pochodzące z II serii jego Poezji (1894) oraz – w większości zawarte w III tomie wierszy (1898) – poetyckie ekfrazy, opisujące malarskie i rzeźbiarskie […]