Wiedza zmysłowa zdobyta na drodze postrzegania za pomocą zmysłów stanowi czystą formę percepcyjnego rozumienia. W myśli estetycznej Baumgartena zmysłowość traktowana jest jako doświadczenie niedoskonałe, będące jego zdaniem intuicyjne i subiektywne. Przeciwstawiona ona zostaje poznaniu racjonalnemu i logicznemu (Bieszczad 2007: 474). W utworach literackich stanowiących dzieła sztuki na wskroś nastawione na […]
sensualność
55 wpisów
Kognitywne procesy to czynności i mechanizmy umysłu (przede wszystkim ludzkiego) i jako takie nie są tożsame z czynnością poznawania, bo np. percepcja, rozpoznanie i pamięć posiadają także inne funkcje niż poznawcze (Bechtel i Graham 1999). Procesy kognitywne często badano na sposób filozoficzny bądź psychologiczny, jednak od lat 50-tych XX wieku […]
Przekład, pamięć i wrażenia zmysłowe W dzisiejszej humanistyce przekład i pamięć awansowały – równocześnie, choć niezależnie od siebie – do rangi centralnych kategorii kulturoznawstwa oraz kulturowo zorientowanych badań nad literaturą. Upatruje się w nich źródeł paradygmatycznych zmian (rzeczywistych bądź potencjalnie możliwych) w postrzeganiu zjawisk kultury (Ześrodkowanie studiów kulturowych wokół pojęcia […]
Od dawna już problematyka ciała i zmysłów opuściła laboratoria psychologów, biologów i lekarzy oraz gabinety filozofów i ambony moralistów, przenikając do różnych dyscyplin humanistycznych, a także do kultury artystycznej i kultury popularnej (jeśli jeszcze pozostał taki podział). Problematyka ta w świadomości powszechnej zawsze zresztą istniała, choć chyba w sposób mniej […]
Historię modernistycznej krytyki i teorii przekładu literackiego w Polsce można napisać z perspektywy zmian sensualnych dominant terminologicznych (metaforycznych) właściwych poszczególnym fazom rozwoju refleksji translatorycznej: od „przedteoretycznej” polisensoryczności młodopolan, poprzez postulaty ekwiwalencji somatycznej i audialne terminy-metafory krytyków dwudziestolecia międzywojennego, wizualne i audialne terminy translatologii strukturalnej po kognitywistyczny „wzrokocentryzm” i asensualność semiotycznej teorii […]
Zgodnie z tendencją XX-wiecznej prozy pierwszoosobowej do rekonstruowania prawidłowości funkcjonowania ludzkiej psychiki wzrok jest w tej odmianie opowiadania zmysłem statystycznie dominującym. Istnieją jednak utwory, w których przewagę zdobywają reprezentacje innych zmysłów, jak i takie, w których pojawiają się ujęcia kontrastowe (wzrok – inny zmysł / inne zmysły), a wreszcie takie, […]
W swojej Summa technologiae (1964) Stanisław Lem, mając doskonałe rozeznanie w zakresie dokonań dwudziestowiecznej nauki oraz (czego nie każdy jest świadom) wykazując się gruntowną znajomością natury ludzkiej, postawił ważne hipotezy dotyczące perspektyw Zachodu jako cywilizacji naukowo-technicznej. Najważniejsza jest przepowiednia eksplozji biotechnologii, z forpocztą inżynierii genowej; najpopularniejsza – prognoza obrócenia się […]
W 1975 r. Miron Białoszewski wprowadził się do nowego mieszkania w bloku przy ul. Lizbońskiej, na obrzeżach Saskiej Kępy. Przestrzeń osiedla odbierana polisensorycznie, odgłosy, widoki, zapachy i, co najważniejsze, „wyniesienie” (Białoszewski 1978: 31) na dziewiąte piętro zaowocowały przypływem twórczej inwencji. Najistotniejszą rolę w oswajaniu blokowiska pełniły zmysły wzroku i słuchu. […]
Miron Białoszewski to poeta „ucha”, notujący zasłyszane strzępki rozmów, wsłuchujący się w odgłosy hałaśliwych sąsiadów i swoiste „szumy” miejskiego życia, wrażliwy na muzykę. Stale podkreślając w swojej twórczości rolę dźwięku, niosącego bodziec do twórczości, pisarz wysoką wartość nadawał też ciszy, zapewniającej skupienie konieczne do przemiany myśli w słowa. Nie omijał […]
Wyraz zmysł należy do dużej rodziny słowotwórczej czasownika myśleć (dawniej myślić), do której zaliczyć trzeba przede wszystkim liczne czasowniki prefigowane pochodne od myślić, m.in. zmyślić, a także rzeczowniki zmysłowość i zmyślność oraz przymiotniki zmyślny, zmyślony i zmysłowy. Od tego samego rdzenia wywodzą się wyrazy mdły, stp. i śrpol. mudzić wraz […]