Zmysł słuchu odgrywa w Pamiętniku z powstania warszawskiego Mirona Białoszewskiego rolę niezwykle istotną. Co prawda odbiór świata odbywa się w tym tomie prozy polisensorycznie, relacjonowane są bowiem doznania wszystkich zmysłów, między innymiwęchu, dotyku, kinestezji, ale to wrażenia dźwiękowe uzupełniane wizualnymi przeważają, czyniąc słuch i wzrok zmysłami dominującymi, nadrzędnymi wobec pozostałych. […]
słuch
139 wpisów
Muzykowanie domowe było typowo dziewiętnastowiecznym fenomenem. Odtwarzanie muzyki wymagało odpowiednio przygotowanych wykonawców, instrumentów muzycznych, miejsca oraz słuchaczy. Przygotowanie do wykonywania muzyki mogła dać szkoła. Praktycznie nigdy nie brakowało nauki muzyki w szkołach początkowych na ziemiach polskich. W średniowieczu jej nauczanie – ale głównie śpiewu – prowadzone było w szkołach parafialnych, […]
Gabriela Zapolska w swojej twórczości pyta o kobietę, stąd też jej bohaterkom odebrana zostaje kategoria oczywistości. Poszukując nowego wzoru kobiecości, pisarka każe im porzucić role akceptowane społecznie i poszukiwać własnej tożsamości. Jednym z aspektów tych poszukiwań staje się język, jakim mówią bohaterki. Ich słowom Zapolska przygląda się ze szczególną uwagą, […]
W pismach Cypriana Norwida słuch jest zmysłem, który – w odróżnieniu od twórczości innych dziewiętnastowiecznych twórców – służy w sposób szczególny docenianiu rozmaitych aspektów ciszy oraz milczenia. Cisza została utożsamiona z najpewniejszym sposobem poznawania wiedzy o tajemnicach ludzkiej egzystencji. Pozbawione dźwięków uniwersum poezji Norwida redefiniuje znaczenie zmysłu słuchu, który został powiązany z […]
Wartością stojącą w młodopolskiej hierarchii estetycznej wyżej niż „plastyczność” były muzyczne walory dzieła (Głowiński 1998: 323). Badacze krytyki wiążą ten stan rzeczy m.in. z wpływem idei Artura Schopenhauera (Podraza-Kwiatkowska 1997: 68) i z oddziaływaniem twórczości (także teoretycznej) Ryszarda Wagnera; mówi się nawet o pojawieniu się w krytycznoliterackim dyskursie Młodej Polski […]
Romantyzm to epoka, w której możemy obserwować zerwanie z formułą literatury, zakorzenioną w oralności i przejście do pojmowania literatury jako piśmiennictwa (Opacka 1998: 13 i nn.). Można tu np. przypomnieć o eksponowanym przez Kazimierza Wykę przejściu Mickiewicza od „opiewam” do „opisuję” w inwokacji Pana Tadeusza (Wyka 1963: 53 i nn.), […]
Brzmienie miasta i jego funkcje Utrwalone w piśmiennictwie oświecenia dźwięki – ukazywane z odmiennych perspektyw i doznawane w różnorodny sposób – charakteryzują społeczność urbanistyczną i odzwierciedlają istniejące między jej członkami relacje. Ukazane są jako nośnik intencji, odczuć i emocji („[król] słuchających do płaczu pobudził” (Naruszewicz 2008: 64)), narzędzie służące formowaniu […]
Afekt, podobnie jak harmonia, jest jednym z podstawowych pojęć, które organizuje myślenie o muzyce w dawnych wiekach. Jak pouczały ówczesne traktaty filozoficzne i medyczne, odwołując się do autorytetu Arystotelesa, afekt miał naturę podwójną: psychiczną oraz fizjologiczną, sensualną. Stąd też muzyka, pojmowana zarówno jako aktywność intelektualna jak i sztuka pobudzająca zmysł […]
Miron Białoszewski, zapisując swoje utwory, „opowiada, nieustannie opowiada” (Głowiński 1997: 159). Dla jego twórczości charakterystyczne jest łączenie właściwości języka mówionego, potocznego i dziecięcego oraz rytmizacja i fonetyczne nacechowanie wypowiedzi (Barańczak 1974), a także patrzenie na świat „z tekstem”, podglądanie mowy „in statu scribendi” (Gleń 2004: 25–27). Na dostrzeżenie przez Białoszewskiego […]
Wydawać by się mogło, że to dźwięk i mowa, a nie cisza i milczenie są głównymi zjawiskami, na których koncentrowała się uwaga Mirona Białoszewskiego. Słynna jest akustyczna i językowa wrażliwość pisarza, która przejawiała się zarówno w pasjonowaniu się muzyką, jak i w tekstowym rejestrowaniu najrozmaitszych odgłosów i rytmów z otoczenia, […]