Wiersz numeryczny ma strukturę rytmiczną możliwą do rozpoznania w odbiorze akustycznym. Powinien więc docierać do słuchacza w postaci tekstu wypowiedzianego na głos, natomiast w lekturze cichej powinno się pojawić wyobrażenie na temat wewnętrznego słyszenia takiej recytacji. Nie oznacza to jednak, by wiersz numeryczny składał się wyłącznie z czystych elementów mowy […]
Oralność
Własności przekazu radiowego – odbiór wyłącznie przy pomocy zmysłu słuchu i swoistość percepcji radiowej – skłaniają do rozpatrywania literatury radiowej w kategoriach powrotu do oralności. Oralność przekazu radiowego jest zdecydowanie odmienna od oralności kultur przedpiśmiennych – słowo radiowe umieszczone jest w wyjątkowej, zapośredniczonej technologicznie sytuacji komunikacyjnej, która odciska swoje piętno […]
Słuch, obok wzroku, należy do zmysłów uprzywilejowanych w prozie opowiadanej w pierwszej osobie. Ta szczególna pozycja wynika nie tylko z biologicznie uwarunkowanej hierarchii ludzkich zmysłów, ale i ze stałej w narracji pierwszoosobowej tendencji do ujawniania sytuacji wypowiedzi. W wielu utworach – zwłaszcza tam, gdzie pojawia się stylizacja na komunikat oralny […]
Wrażenia słuchowe w poezji Macieja Kazimierza Sarbiewskiego można rozpatrywać w różnych kontekstach. Osobnym zagadnieniem mogłaby być np., trudna tu do pomieszczenia, obecność w jego poezji rozmaitych instrumentów muzycznych i ich dźwięków, obecna nie tylko w wierszu Do swej lutni (Lyr II 3, Sarbiewski 1892: 47). Możemy natomiast rozważyć sugestie oralności […]
Najczęściej występującym nieporozumieniem, związanym z oralnością, jest mimowolna skłonność do patrzenia na ten system komunikacji społecznej poprzez pryzmat czy to naszego współczesnego pojęcia ustności jako takiej, czy też doświadczeń poszczególnych dziedzin, jak sztuka wymowy (retoryka), czy sztuka deklamacji. Tymczasem dla oralności najważniejsza jest nie sama ustność, jako środek przekazu, co […]
Romantyzm to epoka, w której możemy obserwować zerwanie z formułą literatury, zakorzenioną w oralności i przejście do pojmowania literatury jako piśmiennictwa (Opacka 1998: 13 i nn.). Można tu np. przypomnieć o eksponowanym przez Kazimierza Wykę przejściu Mickiewicza od „opiewam” do „opisuję” w inwokacji Pana Tadeusza (Wyka 1963: 53 i nn.), […]
W Iconologii Cesarego Ripy pamięć przedstawiona jest jako Cesare Ripa : Ikonologia: 308 Kobieta w średnim wieku, mająca na głowie, w charakterze przybrania, skrzynkę jubilerską albo puzderko pełne rozmaitych klejnotów; ubrana jest na czarno, pierwszymi dwoma palcami prawej dłoni szczypie się w koniec prawego ucha, lewą przytrzymuje czarnego psa. Oczywiście […]
Najprościej media czytelnicze można podzielić na nośniki pisma, media produkcji i dystrybucji pisma, w tym narzędzia pisania, przestrzenie czytania oraz przestrzenie gromadzenia pism. Ze wszystkimi tymi mediami czytelniczymi skorelowane są zmysły, gdyż media te mają zawsze materialną podstawę, a zatem wykorzystują jako konieczne postrzeganie zmysłowe: wzrokiem, słuchem, węchem, dotykiem, czy […]
Ludowa koncepcja słowa W kulturze tradycyjnej słowo kojarzono głównie ze zmysłem słuchu, choć nie bez znaczenia pozostawały inne zmysły, na które ludzka mowa mogła oddziaływać. Akt mówienia pojmowany był bowiem nie tylko w kategoriach komunikacyjnych czy informacyjnych, lecz przede wszystkim w kategoriach sprawczych, czyli światotwórczych. Powszechnie sądzono, że głośne wypowiadanie […]
Każdy akt komunikowania jest psychosomatyczny, ale większą uwagę tradycyjnie przyciąga pierwszy człon tego złożenia, jako że komunikacja piśmienna sama siebie umieszcza raczej w dziedzinie ducha, niż ciała. Z tego też zapewne powodu nasi przodkowie niewiele nam przekazali sprawozdań z fizycznych i fizjologicznych uwarunkowań lektury i pisma. Jest jednak rzeczą oczywistą, […]