Jeden z pierwszych utworów Haliny Poświatowskiej zawiera bardzo istotny dla jej poetyckiego odczuwania obraz: Halina Poświatowska : W słońcu południa (z tomu ”Hymn bałwochwalczy”): 23 dziewanna włosami ze złotawłosami z rudej czerwieniowinęła szyjępręży zielone piersina smagłym ciele ziemi dziewanna nie zna wstydudziewanna jest trawązmarszczkami z promienirozkwita dziewanna pod jasnym niebemgnie […]
Archiwum miesiąca: kwiecień 2024
949 wpisów
Młoda Polska zafascynowana była w znacznie większym stopniu bezcielesnością i odcieleśnianiem niż fizjologicznymi obrazami ciała. Równocześnie jednak bardzo często taka tendencja owocowała efektami skrajnie przeciwstawnymi, a mianowicie skłonnością do ucieleśniania duszy, ukazywania jej czasem nawet za pomocą języka anatomii i pojmowania w kategoriach odczuwania cielesnego właśnie (Stala 1994: 227–237). Dotyk […]
Dla wyobraźni Tadeusza Micińskiego charakterystycznym wyznacznikiem jest oniryzm – bazujący w równym stopniu na śnie i halucynacji. Autor tomu W mroku gwiazd w nikłym jednak stopniu sięga po chwyt opowiadania snów (choć i takie fragmenty się zdarzają,). Znacznie częściej buduje tekstowy świat na zasadzie konstrukcji snu albo chaotyczności omamów czy […]
Dotyk prezentowany jako zmysł pojawia się w poezji Tadeusza Różewicza niemal od samego jej początku, ale nie jest to temat stały i mocno eksponowany. Wprost przeciwnie. Tadeusz Drewnowski podkreśla ogólnie fizjologiczność jego powojennych utworów (Drewnowski 1990: 75). Interesuje mnie jednak dostrzegalna, chociaż bardzo wolna, przemiana jego ujęć. W utworach publikowanych […]
Epistemologiczny wymiar dotyku przenika się z jego aspektem tożsamościowym i relacyjnym. Nie ma relacji bez poznania tego, co inne. Dotyk, pozwalając poczuć, uwiarygodnia nasze wstępne rozpoznania. Jest „zmysłem konkretnym”, dotyka się przecież „twardej rzeczywistości”, ale i zmysłem niewystarczającym, jeśli chodzi o bardziej całościowe poznanie. Dotyk zatrzymuje się przecież na progu. […]
Liryka Młodej Polski jest zdominowana przez obrazy krat, kajdan, łańcuchów, pęt. Poczucie bycia uwięzionym należy do bardzo częstych stanów świadomości określających status podmiotu lirycznego. Poczucie to wiąże się także ze specyfiką przestrzeni, budowanej za pomocą obrazów lochów, zamkniętych grot, grobowców, trumien, labiryntów, itd. Klaustrofobiczne lęki powiązane zostają także z ruchem […]
Symbolika oka w liryce Młodej Polski oscyluje od znaku możliwości objawienia, poznania, wewnętrznej głębi, przez epistemologiczny potencjał ukryty w ślepocie, po ekwiwalent uwikłania w cielesność, niemożność wykroczenia poza samego siebie i wreszcie po martwotę. Oko jako element ciała służy budowaniu wyrazistych metafor; powiązane jest wtedy bowiem nie tylko z obarczoną […]
Widzeniu przypada w europejskiej kulturze XVIII w. szczególne miejsce. Percepcja wzrokowa – uważana za dominującą formę sensorycznego kontaktu ze światem – stanowi w powszechnej świadomości fundamentalne narzędzie poznania. Istotnym komponentem osiemnastowiecznej kultury oka jest literatura libertyńska, która w krajach zachodnioeuropejskich pojawia się pod koniec XVI w., na gruncie polskim natomiast […]
Przez całe wieki źródłem sztucznego światła w domostwach było palenisko, na którym przygotowywano posiłki oraz przy którym się ogrzewano. Najczęściej jednak palenisko było jedno, położone w jednym miejscu, nieprzenośne. Dlatego drogą rozwoju oświetlenia domu było mnożenie źródeł światła i ich miniaturyzacja. Źródłem światła było – oprócz paleniska – łuczywo. Łuczywem […]
Muzykowanie domowe było typowo dziewiętnastowiecznym fenomenem. Odtwarzanie muzyki wymagało odpowiednio przygotowanych wykonawców, instrumentów muzycznych, miejsca oraz słuchaczy. Przygotowanie do wykonywania muzyki mogła dać szkoła. Praktycznie nigdy nie brakowało nauki muzyki w szkołach początkowych na ziemiach polskich. W średniowieczu jej nauczanie – ale głównie śpiewu – prowadzone było w szkołach parafialnych, […]