Ludowa koncepcja słowa W kulturze tradycyjnej słowo kojarzono głównie ze zmysłem słuchu, choć nie bez znaczenia pozostawały inne zmysły, na które ludzka mowa mogła oddziaływać. Akt mówienia pojmowany był bowiem nie tylko w kategoriach komunikacyjnych czy informacyjnych, lecz przede wszystkim w kategoriach sprawczych, czyli światotwórczych. Powszechnie sądzono, że głośne wypowiadanie […]
antropologia kulturowa
43 wpisy
Ludowe praktyki z zakresu obrzędowości rodzinnej ( narodzinowej, weselnej, pogrzebowej) wiązały się z doniosłymi momentami ludzkiego życia, w których to dokonywała się zmiana dotychczasowego statusu ontologicznego człowieka. Istotną rolę odgrywały zwłaszcza rytuały funeralne, w centrum których znajdowało się ciało osoby zmarłej, poddanej procesowi wykluczenia ze społeczności. Pogrzebowe praktyki i działania […]
Romantyczne dążenia do odmalowania przystającego do ówczesnej wizji ludowości obrazu kultury chłopskiej sprowadzały się często do manipulowania materiałem folklorystycznym w celu wyeliminowania naturalnych „chropowatości“ rodzimej literatury oralnej. Próby dostosowania folkloru do wymogów kultury oficjalnej prowadziły do wyzucia go z autentyzmu i do infantylizacji, zwłaszcza poprzez usuwanie bądź modyfikowanie elementów wzbudzających […]
Miłość i pożądanie Genitalia, czyli narządy płciowe kobiet i mężczyzn, należały w społecznościach tradycyjnych do jednych z bardziej intrygujących elementów ludzkiego ciała, wywołujących skrajnie odmienne postawy – od uczucia pożądania po przekładający się na tabuiczne działania stany lękowe. Naturalne zaciekawienie tym, co ukryte pod pod odzieżą, potęgował zauważalny związek tzw. […]
W polskiej kulturze ludowej w XIX i na początku XX wieku nie odnotowano wypadków kanibalizmu, potwierdzających, że ludzkie ciało traktowano jako mięso stanowiące składnik potraw rytualnych czy obrzędowych. Jednak spożywanie ciała lub jego części, także wydzielin i wydalin, zarówno osób żywych, jak i zmarłych – w przeszłości stosowano wśród różnego […]
Tabu seksualne w kulturach tradycyjnych ściśle wiąże się z koncepcją zmysłowo pojmowanej miłości oraz wyobrażeniem ciała traktowanego jak siedlisko wszelkich nieczystości. Zdaniem Wasilewskiego: Jerzy Wasilewski : Tabu: 219 […] u podłoża wielu zakazów magiczno-religijnych leży ludzka cielesność, traktowana […] jako niepożądana, z reguły uznawana za antytezę duchowości, i to jej […]
Jedną z zasadniczych właściwości charakteryzujących tzw. światopogląd tradycyjny (mityczno-magiczny), czyli specyficzny dla społeczności typu archaicznego (w tym też ludowych) sposób opisywania, porządkowania, myślenia i wchodzenia w interakcje z otaczającą rzeczywistością, jest jego zmysłowa konkretność. „U podstaw tradycyjnej ludowej wizji świata leżało »nieprzeparte uczucie bezpośredniej jedności z wszechświatem« […]. Rytm kosmosu […]
Czym jest sensualizm w religijności ludowej? Sensualizm uznawany jest przez wielu badaczy za jedną z podstawowych cech polskiej religijności ludowej, choć zakres odniesienia tego terminu oraz sposób jego definiowania czy też opisywania bywa bardzo różny i pozostaje przedmiotem dyskusji (Kasprzak 1999: 38, Zowczak 2000: 31). Kategorię tę w polskich badaniach […]
W światopoglądzie ludowym istniało bardzo silne przekonanie o stałej łączności między „tym” i „tamtym” światem oraz różnorodnych relacjach wiążących ludzi żyjących ze zmarłymi. Tym samym wierzono w to, że dusze przodków w określonych sytuacjach powracają do swych dawnych siedzib albo też ciągle przebywają na „tym świecie”, a ich obecność jest […]
Fakt narodzin dziecka postrzegany z perspektywy współczesnej stanowi radosny moment pojawienia się nowej istoty na świecie. W kulturze tradycyjnej chwila opuszczenia matczynego łona kojarzona była raczej z traumatycznym doświadczeniem przekraczania granicy chaosu i kosmosu. Koniecznym stawało się wykonanie odpowiednich czynności, gwarantujących jednoznaczne określenie kategorii i przynależności taksonomicznej. W tym kontekście […]