Ślinę współcześnie kojarzymy przede wszystkim z czynnościami żywieniowymi – zawarte w niej enzymy ułatwiają przeżuwanie jedzenia i rozróżnianie smaków przez kubki smakowe. Podkreśla się też jej dobroczynny wpływ na barwę głosu (zaschnięte gardło uniemożliwia wielokrotnie mówienie czy śpiewanie). Spluwanie z kolei uważane jest za czynność nieprzyzwoitą, wręcz wulgarną i poza […]
Apotropeion
10 wpisów
Ekumena, uporządkowana przestrzeń ludzkiego bytowania, wypełniona była dźwiękami pochodzącymi z różnych źródeł, podczas gdy cisza stawała się metonimią śmierci i charakteryzować miała obszary sakralne, poza zwykłym ludzkim doświadczeniem. Dźwięki stawały się, podobnie jak zapachy, jakościami wyróżniającymi różne elementy Kosmosu, choć wielokrotnie powracały też przekazy o zaświatowym hałasie. Niebagatelną rolę w […]
W potocznej świadomości kultur tradycyjnych wydzieliny cielesne, a więc to, co zwykliśmy określać mianem ekskrementów, obejmowały wszystko, co regularnie wydostawało się z ciała na zewnątrz jego otworami, a więc nie tylko kał i uryna, ale także łzy, ślina, katar, woskowina uszna, pot i krew miesięczna. Śledząc zmiany sensów przydawanych konkretnym […]
Słyszenie, podobnie jak widzenie, powonienie czy dotyk, stanowi ważny element poznawania i rozumienia świata. Czasownikiem „słyszeć” można określić zarówno odbieranie wrażeń dźwiękowych, jak i zdobywanie informacji o czymś lub o kimś. Czasownik „słuchać” z kolei wprowadza istotną różnicę – podkreśla, że czynność odbierania dźwięków jest świadoma, poddawana refleksji, namysłowi i […]
Ciało ludzkie w kulturach tradycyjnych postrzegane było jako mikrokosmos, analogicznie do domu czy świata – zamknięty swoistymi granicami, ale i wyposażony w otwory, które umożliwiały komunikację z tym, co zewnętrzne. Z cielesnego orbis interior za pośrednictwem owych otworów do orbis exterior przedostawały się różnego rodzaju wydzieliny, które w tradycyjnym wyobrażeniu […]
Pokarmy w kulturze chłopskiej, silnie powiązane ze zmysłem smaku, miały za zadanie zaspokajać głód i dostarczać energii niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jednakże nie było to ich jedyne zadanie. Rodzaj pożywienia, jego ilość, sposób przyrządzania, okoliczności, w których się je zjadało czy jedynie smakowało, a nawet wszelakie zakazy oraz nakazy […]
Ciało ludzkie rozpatrywane może być z perspektywy biologicznej, uwzględniając niuanse anatomiczne i fizjologiczne, ale jest też pewnym konstruktem kulturowym, wyposażonym w dodatkowe sensy symboliczne. Ciało ujmowane jako twór kultury, a nie natury, stanowi odwzorowanie świata, a zatem staje się swoistym mikrokosmosem. W tym kontekście rozważać można poszczególne jego organy i […]
W polskiej kulturze ludowej w XIX i na początku XX wieku nie odnotowano wypadków kanibalizmu, potwierdzających, że ludzkie ciało traktowano jako mięso stanowiące składnik potraw rytualnych czy obrzędowych. Jednak spożywanie ciała lub jego części, także wydzielin i wydalin, zarówno osób żywych, jak i zmarłych – w przeszłości stosowano wśród różnego […]
Medycyna polska już w XVIII wieku rozwijała się na zreformowanych uniwersytetach w Krakowie i Wilnie, środowiska te utrzymywały również kontakty z naukowcami europejskimi. Coraz częściej nowinki medyczne i osiągnięcia współczesnego lecznictwa pojawiały się na łamach prasy w postaci popularyzujących rozpraw, np. w Monitorze, Magazynie Warszawskim czy Nowych Wiadomościach Ekonomicznych i […]
Fakt narodzin dziecka postrzegany z perspektywy współczesnej stanowi radosny moment pojawienia się nowej istoty na świecie. W kulturze tradycyjnej chwila opuszczenia matczynego łona kojarzona była raczej z traumatycznym doświadczeniem przekraczania granicy chaosu i kosmosu. Koniecznym stawało się wykonanie odpowiednich czynności, gwarantujących jednoznaczne określenie kategorii i przynależności taksonomicznej. W tym kontekście […]