Relacje między kategorią cielesności i tekstem zacieśniają się w refleksji teoretycznej począwszy od ostatnich dekad XX wieku i trwają do czasów nam współczesnych. Zjawisko to można wiązać z wieloma zagadnieniami, przede wszystkim ze zmianami, jakie zaszły zarówno w zakresie znaczeniowym pojęcia tekstu, jak i w sposobach pojmowania kategorii cielesności. Zacznijmy […]
Dzienne Archiwa: 2024-04-15
949 wpisów
Romantyczne dążenia do odmalowania przystającego do ówczesnej wizji ludowości obrazu kultury chłopskiej sprowadzały się często do manipulowania materiałem folklorystycznym w celu wyeliminowania naturalnych „chropowatości“ rodzimej literatury oralnej. Próby dostosowania folkloru do wymogów kultury oficjalnej prowadziły do wyzucia go z autentyzmu i do infantylizacji, zwłaszcza poprzez usuwanie bądź modyfikowanie elementów wzbudzających […]
Cielesność stała się w ciągu ostatnich dekad jedną z głównych kategorii w całej refleksji humanistycznej, także zatem literaturoznawstwie i w kulturowej teorii literatury, tym samym można dziś o niej mówić jako o kategorii poetologicznej i antropologiczno-kulturowej. Zgodnie wskazuje się obecnie na niewystarczalność terminu „ciało”, wprowadza się albo nowe określenia, albo […]
Ludowe praktyki z zakresu obrzędowości rodzinnej ( narodzinowej, weselnej, pogrzebowej) wiązały się z doniosłymi momentami ludzkiego życia, w których to dokonywała się zmiana dotychczasowego statusu ontologicznego człowieka. Istotną rolę odgrywały zwłaszcza rytuały funeralne, w centrum których znajdowało się ciało osoby zmarłej, poddanej procesowi wykluczenia ze społeczności. Pogrzebowe praktyki i działania […]
Choć synonimiczne terminy body art i art corporel pojawiły się jednocześnie w 1971 roku (Donguy 1998:126), tylko ten pierwszy upowszechnił się jako nazwa nurtu działań artystycznych, w których ciało ludzkie (zwykle nagie) jest narzędziem, tworzywem lub obiektem sztuki (Benthal 2002: 235). Body art uznaje się za odmianę lub (nie mające […]
Z pozoru mogłoby się wydawać, że zmysł węchu i związane z nim doświadczenie zapachu powinny należeć do uprzywilejowanych zjawisk sensualnych w romantyzmie. Są one przecież szczególnie aintelektualne i emocjonalne (sytuują się bardziej po stronie doświadczania niż poznawania (Merleau-Ponty 2001: 71i nn.)); pozwalają na bezpośredni kontakt ze światem, co stanowiło jeden […]
Tematyzowanie w poezji nowoczesnej sytuacji odbioru ludowej muzyki wokalnej najczęściej łączy się ze stylizacją wiersza albo jego części na wybraną, mniej lub bardziej utrwaloną w powszechnej świadomości, formę tej muzyki, jakiś jej aspekt czy też konkretną pieśń, nierzadko poprzez cytat fragmentu tej pieśni bądź jej parafrazę. W efekcie takiego odniesienia […]
Rolę ciała w początkowym okresie twórczości Zbigniewa Warpechowskiego można sprowadzić do narzędzia lub swoistego przekaźnika w praktykach intermedialnych. Pierwsze bowiem performanse artysty miały tego typu genealogię. Ich podłożem były próby skonfrontowania różnych wypowiedzi artystycznych (poezji i jej deklamacji, gestów i zachowań parateatralnych, gry na instrumentach muzycznych, rysunku, malarstwa, przedmiotów gotowych […]
Od razu na początku trzeba zaznaczyć, że – mimo iż problematyka empatyczności rozpościera się na obszary pozaosobowe: dotyczy przedmiotów czy świata natury – niniejsze hasło zostało jednak ograniczone do przyjętych w tekstach literackich perspektyw antropocentrycznych. Pojęcie „narracja empatyczna” może być stosowane w różnych znaczeniach wynikających zarówno z przekształceń w obrębie […]
Bachtinowskie pojęcie karnawalizacji oznacza światopogląd opozycyjny wobec oficjalnego porządku i jego instytucji, kwestionujący przyjęte hierarchie, ekscentryczny, odwracający je w poetyce świata na opak, posługujący się parodią, satyrą, groteską, profanacją, nawiązaniami do kultury ludowej. Według Bachtinowskiej metafory, kultura oficjalna reprezentowana jest w ciele przez część od pasa w górę – karnawalizacja […]