Opisy kobiecych bohaterek w powieściach historycznych Sienkiewicza to zwykle apoteozujące formuły o „piękności niewysłowionej” (Sienkiewicz 1970d: 124) czy „rozkosznych niewieścich ponętach i urokach” (Sienkiewicz 1970a: 110). Konsekwentnie stosowana przez Sienkiewicza stylizacja idealizująca, zgodna z tradycjami eposu, dotyczy przede wszystkim portretów inicjalnych, kreślonych z punktu widzenia oczarowanego niezwykłym spotkaniem bohatera (Ludorowski […]
ciało
223 wpisy
Realiści skrupulatnie stosują się do ustaleń Johanna Kaspara Lavatera w zakresie odpowiedniości między wyglądem zewnętrznym a „naturą duchową”. Jak udowadnia Józef Bachórz: Józef Bachórz : Karta z dziejów zdrowego rozsądku: 97 czytelnicy Orzeszkowej, nawet Prusa […], a zwłaszcza Sienkiewicza, na ogół dobrze wiedzą, czego spodziewać się np. po pannie [Baśce […]
We wczesnej i nowelistycznej twórczości Bolesława Prusa ciało kobiece w jego materialnym wymiarze odgrywa ważną rolę kompozycyjną. W Antku ciało chorej Rozalki wprzęgnięte jest w argumentację dotyczącą zacofania polskiej wsi. Położone przez znachorkę na sosnowej desce i wsadzone nogami naprzód do pieca zostaje spalone żywcem pomimo tego, że dziewczyna „poczęła […]
Kołtun (plica polonica – warkocz polski) to stan chorobowy powstający w wyniku braku podstawowej higieny, jego podstawowym objawem były zlepione i skręcone włosy tworzące warkocze, buły, wisiory i kity. W dzisiejszej medycynie kołtun opisywany jest jako: Danuta Krysa-Leszczyńska : Poglądy polskich lekarzy na istotę choroby zwanej „kołtunem”: [brak strony] […] […]
Świętość – jako kategoria antropologiczna – otrzymała trwałą literacką wizualizację w starochrześcijańskim piśmiennictwie hagiograficznym, przede wszystkim w żywotach pustelników. Trzeba jednak pamiętać, że wzór osobowy pustelnika-ascety miał wyraźne inspiracje biblijne – także w zakresie jego zewnętrznych atrybutów; inspiracją były tu postaci proroka Eliasza (2 Krl 1, 8) oraz św. Jana […]
Rola ciała w twórczości Jerzego Beresia jest zdeterminowana przez swoisty etos awangardysty oraz własną definicję sztuki działania jako manifestacji artystycznej. Ciało nie jest więc przez artystę traktowane jako narzędzie czy tworzywo sztuki (jak często ujmuje się je w sztuce performansu lub nurcie body art), ma natomiast przede wszystkim aspekt podmiotowy. […]
Stygmat chorej skóry przez wieki należał do popularnych symboli wizualnych. Częstym atrybutem „niebiańskich lekarzy” niosących ludziom ulgę w różnorakich dolegliwościach były postaci chorych na choroby zarazowe, dermatologiczne, weneryczne, mających nacieki na skórze, skórne znamiona dymienicznych guzów czy wreszcie skórę pokrytą wrzodami, rozpaloną lub zaczerwienioną. Jednocześnie istniała grupa „zranionych uzdrowicieli” obdarzonych […]
Pojęcie „rana symboliczna” odnosi się do tzw. świętych uzdrowicieli, których leczniczy patronat powstawał dzięki skojarzeniu danej choroby z cierpieniami fizycznymi, jakich święci sami doznali (to problematyka całkowicie odmienna od zagadnień opisywanych przez B. Bettelheima (Bettelheim 1989)). Rana symboliczna potwierdzała akt męczeństwa i cierpienia i jednocześnie symbolizowała tajemniczą moc, którą święty […]
Płeć to wedle definicji słownikowej‘ogół cech charakteryzujących i odróżniających osobniki żeńskie i męskie; także: ogół osobników wyróżniających się tymi cechami’ (Zgółkowa 1994-2003: 116-17). Pojęcie płci zakłada przeciwstawianie męskości i żeńskości, organizmów męskich i żeńskich, o czym świadczy między innymi istnienie takich wyrażeń językowych, jak płeć odmienna, przeciwna, różnice płci. Jest […]
Obok wykładników leksykalnych, słowotwórczych, fleksyjnych, kontekstowych i konsytuacyjnych płeć może mieć też eksponenty składniowe. Przyjmuję, że wykładnikami składniowymi płci są zróżnicowane rodzajowo końcówki fleksyjne wyrazów składniowo podrzędnych wobec nazwy osoby, skorelowane z jej płcią. Np. [1] Furman poinformowała jedynie, że NFZ poda tę informację „jak najszybciej się da”. GW 143/2003, […]