Zgodnie z tendencją XX-wiecznej prozy pierwszoosobowej do rekonstruowania prawidłowości funkcjonowania ludzkiej psychiki wzrok jest w tej odmianie opowiadania zmysłem statystycznie dominującym. Istnieją jednak utwory, w których przewagę zdobywają reprezentacje innych zmysłów, jak i takie, w których pojawiają się ujęcia kontrastowe (wzrok – inny zmysł / inne zmysły), a wreszcie takie, […]
Poznanie
23 wpisy
Antyczna historiografia nie wypracowała ani hierarchii źródeł, ani jednej, powszechnie obowiązującej metody postępowania z nimi, jednak z rozsianych po zachowanych pracach refleksjach można wnosić, że wiedzę o zdarzeniach pozyskiwano z dzieł poprzedników, własnego doświadczenia oraz relacji świadków. Do źródeł niehistoriograficznych (np. dokumentów) sięgano rzadko, mimo że antyczni dziejopisowie dysponowali stosownymi […]
Badacze twórczości Myśliwskiego niewiele uwagi poświęcili zmysłowi dotyku, choć wszyscy niemal podkreślali sensualny charakter jego prozy. Znaczenie dotyku w Widnokręgu doceniła Seweryna Wysłouch, pisząc: „Miłość do Anny ukazana jest wyłącznie poprzez mowę ciała: poprzez sensualistyczne wrażenia Piotra: wzrok i dotyk. Nieprzypadkowo rozdział ostatni, traktujący o historii ich uczucia, zatytułowany został […]
Eksponowanie cielesności podmiotu, podkreślanie jego zmysłowego kontaktu ze światem bywało w dwudziestowiecznej poezji polskiej formą wyrazu dla postaw i orientacji antymetafizycznych. Przykładowo, somatyczno-sensualne nasilenie wierszy futurystycznych we wczesnych latach dwudziestych ubiegłego stulecia tłumaczy się często jako wyraz sprzeciwu wobec literatury najbliższej przeszłości, uznawanej za nadmiernie „uduchowioną”, lekceważącą biologiczny wymiar egzystencji. […]
Kognitywistyczne badania literackie wywodzą się z inspiracji wieloma nurtami współczesnej kognitywistyki i nie pozostają nawzajem kompatybilne nawet jeśli chodzi o podstawowe założenia na temat modelu umysłu i przebiegu kognicji (Hart 2001). Literaturoznawcze badania kognitywistyczne można podzielić na kilka powiązanych subdyscyplin: kognitywną retorykę, poetykę, narratologię, kognitywne badania nad odbiorem literackim, ewolucjonizm, […]
Szum oznacza chaos. Wedle ustaleń semiologii i teorii informacji bowiem szum „jest to zakłócenie powstające w kanale i mogące przeinaczyć fizyczną strukturę sygnału” (Eco 1972: 34). Jego obecność w komunikacie artystycznym jest postrzegana jako brak uporządkowania, błąd lub pozostające poza kontrolą autora wtargnięcie przypadku, nierzadko traktowane jako świadectwo warsztatowych niedostatków […]
Pojęcie odczuwania architektury wiąże się etymologicznie z czasownikiem „odczuwać”, czyli przeżywać na własnej skórze, realnie, dotykalnie. W odniesieniu do dzieł sztuki, a więc także do architektury, to bezpośrednie, fizyczne przeżywanie / odczuwanie dzieła dotyczy zarówno jego twórcy, jak odbiorcy. Problem właściwego, zgodnego z zamierzeniem nadawcy oddziaływania sztuki, obecny w teorii […]
Poeta XX wieku, zmysłowo uwrażliwiony, intensywnie percypujący rzeczywistość, nie zapomniał całkowicie o intelektualnym odbiorze świata. Bywało, że traktował te dwie postawy jako przeciwstawne i na dowód odrzucenia wszelkiej zgubnej pojęciowości stylizował swoje teksty na wypowiedzi skrajnie aintelektualne, zapisane w kodzie czysto sensualnym – tak postępowali futuryści, do takiego efektu dążył […]
Na sensualistyczne walory pisarstwa Czesława Miłosza krytyka wskazywała od początku. Ludwik Fryde jeszcze przed wojną pisał w recenzji Trzech zim o „smolistości, korzenności, roślinności, animalności [tej] poezji, [której] […] dna sięgająca biologiczna siła zawiera zarazem w sobie głód nienasycenia.” (Fryde 1939: 166). Kazimierz Wyka omawiając wiersze z Ocalenia nazwał Miłosza […]
Status percepcji wizualnej w liryce Adama Asnyka okazuje się wysoce niesamodzielny. Wynika to z faktu, że – po pierwsze – standardowo patrzenie jest w niej jedynie presuponowanym składnikiem sytuacji lirycznej, dlatego jego przebieg oraz funkcja nie podlegają samoistnej prezentacji. Natomiast w tych przypadkach, w których wrażenia wzrokowe zostają jednak wykorzystane […]