Młoda Polska zafascynowana była w znacznie większym stopniu bezcielesnością i odcieleśnianiem niż fizjologicznymi obrazami ciała. Równocześnie jednak bardzo często taka tendencja owocowała efektami skrajnie przeciwstawnymi, a mianowicie skłonnością do ucieleśniania duszy, ukazywania jej czasem nawet za pomocą języka anatomii i pojmowania w kategoriach odczuwania cielesnego właśnie (Stala 1994: 227–237). Dotyk […]
literatura
641 wpisów
Dla wyobraźni Tadeusza Micińskiego charakterystycznym wyznacznikiem jest oniryzm – bazujący w równym stopniu na śnie i halucynacji. Autor tomu W mroku gwiazd w nikłym jednak stopniu sięga po chwyt opowiadania snów (choć i takie fragmenty się zdarzają,). Znacznie częściej buduje tekstowy świat na zasadzie konstrukcji snu albo chaotyczności omamów czy […]
Dotyk prezentowany jako zmysł pojawia się w poezji Tadeusza Różewicza niemal od samego jej początku, ale nie jest to temat stały i mocno eksponowany. Wprost przeciwnie. Tadeusz Drewnowski podkreśla ogólnie fizjologiczność jego powojennych utworów (Drewnowski 1990: 75). Interesuje mnie jednak dostrzegalna, chociaż bardzo wolna, przemiana jego ujęć. W utworach publikowanych […]
Epistemologiczny wymiar dotyku przenika się z jego aspektem tożsamościowym i relacyjnym. Nie ma relacji bez poznania tego, co inne. Dotyk, pozwalając poczuć, uwiarygodnia nasze wstępne rozpoznania. Jest „zmysłem konkretnym”, dotyka się przecież „twardej rzeczywistości”, ale i zmysłem niewystarczającym, jeśli chodzi o bardziej całościowe poznanie. Dotyk zatrzymuje się przecież na progu. […]
Widzeniu przypada w europejskiej kulturze XVIII w. szczególne miejsce. Percepcja wzrokowa – uważana za dominującą formę sensorycznego kontaktu ze światem – stanowi w powszechnej świadomości fundamentalne narzędzie poznania. Istotnym komponentem osiemnastowiecznej kultury oka jest literatura libertyńska, która w krajach zachodnioeuropejskich pojawia się pod koniec XVI w., na gruncie polskim natomiast […]
Symbolika oka w liryce Młodej Polski oscyluje od znaku możliwości objawienia, poznania, wewnętrznej głębi, przez epistemologiczny potencjał ukryty w ślepocie, po ekwiwalent uwikłania w cielesność, niemożność wykroczenia poza samego siebie i wreszcie po martwotę. Oko jako element ciała służy budowaniu wyrazistych metafor; powiązane jest wtedy bowiem nie tylko z obarczoną […]
Liryka Młodej Polski jest zdominowana przez obrazy krat, kajdan, łańcuchów, pęt. Poczucie bycia uwięzionym należy do bardzo częstych stanów świadomości określających status podmiotu lirycznego. Poczucie to wiąże się także ze specyfiką przestrzeni, budowanej za pomocą obrazów lochów, zamkniętych grot, grobowców, trumien, labiryntów, itd. Klaustrofobiczne lęki powiązane zostają także z ruchem […]
W historii estetyki problematyka zmysłów nieuchronnie wiązała się nie tylko z przyjętym w danej epoce rozumieniem sztuki, ale także z interpretacją relacji między tym, co duchowe i tym, co cielesne. Powiązania aktu twórczego z cielesnością dają się zauważyć w dziejach refleksji nad sztuką właściwie od zarania, zmienia się jednak zakres […]
Oko: podstawowe informacje Oko – jako narząd wzroku uważanego powszechnie za dominujący i najlepiej wykształcony zmysł człowieka – stanowi organ szczególnie interesujący osiemnastowiecznych uczonych. Obszerne artykuły hasłowe (ogólne i szczegółowe) dotyczące budowy i fizjologii oka znajdują się w europejskich encyklopediach cieszących się wówczas wyjątkowym uznaniem: w brytyjskiej Cyclopaedii1ankiecie – Ankietę […]
Choroby i epidemie stanowiły jedno z ogniw procesu, który Niemcy nazywali „ostatecznym rozwiązaniem kwestii żydowskiej”: od definicji Żydów prowadzącej do pozbawienia ich praw obywatelskich i eliminacji z życia społeczno-gospodarczego; przez grabież mienia, koncentracje i izolacje w gettach oraz pracę niewolniczą w obozach; aż po całkowitą zagładę podczas masowych rozstrzeliwań i […]