W prozie Terleckiego dotyk – element współtworzący sensualne usytuowanie postaci wobec świata – występuje jako aspekt budujący fundamentalną jego opresyjność. W ten sposób objawia się owa fizycznie wyrażająca się presja, której ulegają wszyscy bohaterowie utworów pisarza. W największym chyba stopniu na doświadczeniu jawnej, fizycznej przemocy cudzego dotyku opiera się konstrukcja […]
literatura
641 wpisów
Teoretycznie, wygląd wiersza numerycznego nie powinien mieć większego znaczenia. Świadczy o tym istnienie różnych systemów graficznej prezentacji jego wersów (Sadowski 2004: 283-284). Wiersz numeryczny, z jego układami sylab długich i krótkich, akcentowanych i nieakcentowanych, adresowany jest przede wszystkim do słuchu. W praktyce jednak, dominujący dziś, kolumnowy sposób notacji odegrał w […]
Podział na wersy jest jednym z elementów odróżniających wiersz do prozy. Wiersz nakłada na wypowiedź dodatkową delimitację, która jednak nie zawsze jest w jednakowym stopniu dostrzegana przez czytelnika, gdyż odrębność percepcyjna wersu nie musi być prostym powtórzeniem jego odrębności w strukturze formalno-tekstowej. Sposób użycia środków wersyfikacyjnych może stwarzać warunki do […]
Jedną z najbardziej podstawowych cech prozy historycznej Władysława Lecha Terleckiego jest opresyjność budowanego w niej świata. Wszyscy jego bohaterowie odczuwają ciśnienie historii, pod której naciskiem zmuszeni są dokonywać wyborów – a ich konsekwencji nie są w stanie przewidzieć niepewnej, osaczającej i klaustrofobicznej rzeczywistości. Ta dotkliwa presja bardzo często wyrażana jest […]
Teorię barwy głosu poety Kazimierz Wóycicki przedstawił głównie w czwartym rozdziale Formy dźwiękowej prozy polskiej i wiersza polskiego (1912). W skład koncepcji wchodziły następujące elementy: 1) typologia semantycznych wartości określających „wrażenie akustyczne” (Wóyciki 1960: 41) słuchacza odbierającego różne barwy głosu, 2) opis cech anatomicznych człowieka stanowiących uwarunkowanie dla konkretnych barw, […]
![S. Themerson; „Wykład profesora Mmaa” [1958], ilustracje Franciszki Themerson, przedmowa Bertranda Russella, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2003, s. 264.](https://sensualnosc.bn.org.pl/wp-content/uploads/2024/04/HejmejAndrzej_Notacja-muzyczna-w-li-teraturze-XX-wieku_zalacznik12a-320x350.jpeg)
Użycie notacji muzycznej w rozmaitych tekstach literackich XX wieku wiąże się, po pierwsze, ze specyficzną, nietypową dla literatury formą przedstawiania stanów emocjonalnych (w myśl dobrze zakorzenionego w zachodnioeuropejskiej kulturze przekonania, iż muzyka potrafi wyrazić to, co niewyrażalne słowami), po drugie – z konwencją ujawniania komplikacji genologiczno-kompozycyjnych, mechanizmu transpozycji intermedialnej. Inaczej […]
Koncepcja przedstawiona przez Wilhelma Wundta wyróżniała dotyk jako zmysł o kluczowej roli w kształtowaniu się poczucia rytmu u człowieka. Identyfikacja rytmu w bodźcach dotykowych miała być doświadczeniem prymarnym, konstytuującym wzorzec, który następnie umożliwia odczuwanie rytmu także w zjawiskach rejestrowanych wzrokiem a nawet słuchem. Ze względu na rangę Wundta dla tradycji […]
Topika pięciu zmysłów znalazła zastosowanie w obrazowaniu staropolskiej poezji ziemiańskiej, w barokowych poematach podejmujących zagadnienie rozkoszy szlacheckiej egzystencji, zarówno w wariancie pozytywnym jak negatywnym. Sensualna wizja rozkoszy – istotny składnik toposu pięciu zmysłów począwszy od obrazu Herkulesa kuszonego przez cnotę i rozkosz w Memorabiliach Ksenofonta (Vinge 1975), na gruncie poezji […]
W literaturze spotyka się dwa odmienne rodzaje deskrypcji muzyki, mianowicie opis dzieła muzycznego oraz opis reakcji wykonawcy i słuchacza – opis percepcji par excellence (zasadniczo percepcji słuchowej, ale przybierającej też niekiedy postać percepcji polisensorycznej). Sensualność w jednym typie opisu odgrywa znikomą, marginalną rolę, w drugim zaś – przeciwnie – kluczową, […]
Muzyka komponowana, którą uznaje się powszechnie za język emocji, jak też audiosfera, dźwięki i szmery spotykane w naturalnym środowisku, w realiach codzienności, stanowią we współczesnej kulturze audiowizualnej ważny impuls doznań sensualnych. Możliwości słuchania i przeżywania muzyki komponowanej są właściwie nieograniczone (kształtują się w zależności m.in. od struktury psychicznej słuchacza, kompetencji […]