Wiersz numeryczny ma strukturę rytmiczną możliwą do rozpoznania w odbiorze akustycznym. Powinien więc docierać do słuchacza w postaci tekstu wypowiedzianego na głos, natomiast w lekturze cichej powinno się pojawić wyobrażenie na temat wewnętrznego słyszenia takiej recytacji. Nie oznacza to jednak, by wiersz numeryczny składał się wyłącznie z czystych elementów mowy […]
Kochanowski Jan
18 wpisów
Wzrok to bodaj najczęściej aktywizowany zmysł w twórczości Jana Kochanowskiego. Poeta odwołuje się do niego z reguły w kilku podstawowych kontekstach, co pozwala zrekonstruować zapatrywania twórcy na znaczenie oka w jego poetyckiej wizji człowieka. Kochanowski nader często przywoływał leksykę związaną z postrzeganiem, przedstawiając piękno i porządek widzialnego świata. Jest w […]
W epoce staropolskiej pod pojęciem mitów, określanych jako fabuły, bajki (sam wyraz „mit” wszedł języka polskiego dość późno i nie jest jeszcze notowany przez Lindego), rozumiano opowieści o bogach tworzące mitologię antyczną. Wiedzę o niej szesnasto- i siedemnastowieczni poeci czerpali z mitografii, szkolnych słowników i kompendiów, ale źródłem najbardziej bezpośrednim […]
Śmiech może być analizowany z kilku punktów widzenia: religijnego, filozoficznego, medyczno-antropologicznego czy estetycznego. Zdolność do śmiechu jest traktowana jako wyróżnik człowieczeństwa. Od czasu starożytności w kulturze basenu Morza Śródziemnego rozwijały się dwa stanowiska w sprawie śmiechu: z jednej strony tradycja arystotelesowska wpisana w formułę homo ridens1Odbiór stereometryczny – Percepcja otoczenia […]
Metamorfoza jest jednym z motywów antycznych wykorzystywanych w literaturze dawnej. Źródłem opowieści o przemianie człowieka w zwierzę, roślinę lub element przyrody nieożywionej jest mitologia grecka, ale docierają one do świadomości nowożytnych czytelników i twórców za pośrednictwem literatury klasycznej. Dziełem, które miało decydujący wpływ na spopularyzowanie tej tematyki, były Metamorfozy Owidiusza […]
Problem wizualności nie odgrywa kluczowej roli w teorii wiersza numerycznego, ponieważ system ten operuje powtarzalnymi schematami metrycznymi złożonymi z jednostek o charakterze dźwiękowym. Wiersz numeryczny ukształtował się w okresie monopolu realizacji ustnej (śpiewu, melorecytacji, recytacji oraz technik pokrewnych) i zgodnie ze tą genezą jest przeznaczony prymarnie do odbioru słuchowego. W […]
Teoretycznie, wygląd wiersza numerycznego nie powinien mieć większego znaczenia. Świadczy o tym istnienie różnych systemów graficznej prezentacji jego wersów (Sadowski 2004: 283-284). Wiersz numeryczny, z jego układami sylab długich i krótkich, akcentowanych i nieakcentowanych, adresowany jest przede wszystkim do słuchu. W praktyce jednak, dominujący dziś, kolumnowy sposób notacji odegrał w […]
Podział na wersy jest jednym z elementów odróżniających wiersz do prozy. Wiersz nakłada na wypowiedź dodatkową delimitację, która jednak nie zawsze jest w jednakowym stopniu dostrzegana przez czytelnika, gdyż odrębność percepcyjna wersu nie musi być prostym powtórzeniem jego odrębności w strukturze formalno-tekstowej. Sposób użycia środków wersyfikacyjnych może stwarzać warunki do […]
Topika pięciu zmysłów znalazła zastosowanie w obrazowaniu staropolskiej poezji ziemiańskiej, w barokowych poematach podejmujących zagadnienie rozkoszy szlacheckiej egzystencji, zarówno w wariancie pozytywnym jak negatywnym. Sensualna wizja rozkoszy – istotny składnik toposu pięciu zmysłów począwszy od obrazu Herkulesa kuszonego przez cnotę i rozkosz w Memorabiliach Ksenofonta (Vinge 1975), na gruncie poezji […]
Emblemat jest słowem utworzonym od greckiego wyrazu émblēma oznaczającego „wstawkę” lub „wkładkę”. Początki gatunku łączą się ze słynnym dziełem Andrea Alciatusa Emblematum libellus z 1531 roku, które było zbiorem epigramatów o charakterze ekfrastycznym (opisy różnorodnych dzieł sztuki). Pierwszy wydawca dzieła Alciatusa zadecydował – wbrew zresztą intencji autora – o wydaniu […]